Boek 4 Artikel 162 (4:162 BW)

Onder bewind staand vermogen brengt geld op: huur, rente, dividend, pacht. Dit artikel bepaalt wat daarmee gebeurt. Telkens wanneer de bewindvoerder rekening en verantwoording aflegt, keert hij uit wat de goederen netto hebben opgebracht, na aftrek van de beloning die hem toekomt. De ontvanger is degene die op die opbrengst recht heeft, meestal de rechthebbende zelf. De erflater kan bij de instelling van het bewind een andere regeling treffen; dan geldt die.

Netto, en wat dat betekent

Het gaat om de opbrengst die overblijft nadat de kosten die bij het beheer horen zijn betaald: onderhoud, verzekering, belastingen op het goed, bankkosten. Daar komt de aftrek van de beloning van de bewindvoerder bovenop; die wordt niet apart in rekening gebracht maar van de opbrengst afgehaald. Wat dan resteert, gaat naar de rechthebbende. Het vermogen zelf blijft onaangetast onder het bewind; alleen de vruchten stromen door.

Het moment van uitkeren

De hoofdregel koppelt de uitkering aan de rekening en verantwoording, dus in beginsel jaarlijks. Voor wie van die opbrengst moet leven, is dat onhandig. Daarom kan de rechthebbende de kantonrechter vragen andere tijdstippen vast te stellen, bijvoorbeeld een uitkering per maand of per kwartaal. Dat verzoek komt van degene die recht heeft op de opbrengst; de bewindvoerder kan het niet eenzijdig weigeren als de rechter het toewijst.

Als niet vaststaat wie recht heeft

Is onzeker wie de rechthebbende is, of kan hij de uitkering niet in ontvangst nemen, dan blijft de netto opbrengst onder het bewind. De bewindvoerder houdt het geld dus onder zich in plaats van het naar de eerste de beste over te maken. Ook hier kan het testament iets anders bepalen, en ook de kantonrechter kan anders beslissen, bijvoorbeeld door te bepalen dat het geld op een aparte rekening wordt gezet of aan een vertegenwoordiger wordt uitgekeerd.

Een dochter heeft een verhuurd appartement geërfd dat onder bewind staat. De huur komt binnen bij de bewindvoerder, die daaruit de verzekering, het onderhoud en de belasting betaalt en zijn beloning inhoudt. Wat overblijft, gaat naar haar. Omdat zij het geld maandelijks nodig heeft, vraagt zij de kantonrechter een andere uitkeringsfrequentie vast te stellen.

In de praktijk

Bent u rechthebbende, vraag dan om een specificatie van de netto opbrengst en niet alleen om het bedrag; u hebt er recht op te weten welke kosten zijn afgetrokken. Loopt uw inkomen vast op de jaarlijkse ritmiek, stap dan naar de kantonrechter. Bent u bewindvoerder, houd de opbrengsten dan gescheiden van het vermogen zelf en administreer per goed wat er binnenkwam en wat eraf ging; artikel 4:154 BW bepaalt dat vruchten onder het bewind blijven zolang zij niet zijn uitgekeerd, en dat maakt het moment van uitkeren juridisch relevant.