Boek 7 Artikel 185 (7:185 BW)

De gronden waarop dit artikel ziet, staan in artikel 7:184 BW; dit artikel zegt hoe lang de schenker de tijd heeft om ze in te roepen en wat er gebeurt als hij is overleden. De termijn is kort: één jaar, gerekend vanaf de dag waarop het feit dat de grond oplevert hem ter kennis is gekomen. Die termijn geldt alleen voor de gronden van artikel 7:184 BW; een schenking kan ook op andere gronden worden vernietigd, zoals een gift aan een zorgverlener tijdens ziekte, en daarvoor gelden eigen termijnen. Na zijn overlijden kan de vernietiging alleen nog via de rechter, en voor twee van de drie gronden geldt bovendien een extra eis.

De termijn van een jaar

De klok begint niet te lopen op het moment waarop de gift werd gedaan of waarop het feit zich voordeed, maar op de dag waarop de schenker ervan wist. Dat is een belangrijke nuance: ontdekt hij pas jaren later dat de begiftigde hem heeft bestolen of dat een opgelegde verplichting niet is nagekomen, dan begint de termijn pas op dat moment. Wat daarna volgt, gaat snel: binnen twaalf maanden moet de rechtsvordering zijn ingesteld.

Wat er gebeurt als de termijn verstrijkt

Verjaring betekent dat de vordering niet meer met succes kan worden ingesteld. De gift blijft dan definitief in stand, hoe ernstig het feit ook was. Wie ontdekt dat er een grond bestaat, kan dus niet afwachten om te zien of de verhouding zich herstelt zonder daarmee zijn recht te riskeren. Wie meer tijd nodig heeft, doet er goed aan de verjaring op de daarvoor geldende manier te stuiten.

Na het overlijden van de schenker

Het tweede lid maakt de weg smaller. Vernietiging kan dan uitsluitend nog door een rechterlijke uitspraak; een verklaring aan de begiftigde volstaat niet meer. Bovendien geldt voor twee gronden een aanvullende voorwaarde: bij een opzettelijk misdrijf tegen de schenker of zijn naasten en bij het verzaken van een onderhoudsplicht kan vernietiging alleen als het feit dat de grond oplevert de dood van de schenker heeft veroorzaakt.

Waarom die extra eis

Zolang de schenker leeft, is het aan hem om te beslissen of hij zijn gift wil terugnemen; dat is een persoonlijke keuze. Na zijn dood kan die keuze niet meer worden gemaakt en zouden anderen dat voor hem doen. De wet houdt die mogelijkheid daarom beperkt tot het meest sprekende geval: het feit heeft de schenker het leven gekost. Voor de grond van een niet-afdwingbare verplichting die niet is nagekomen, geldt die extra eis niet.

Voorbeeld: iemand ontdekt in maart dat de begiftigde hem heeft bestolen. Vanaf dat moment heeft hij een jaar om de vernietiging te vorderen. Overlijdt hij in juni aan een oorzaak die met de diefstal niets te maken heeft, dan kunnen zijn erfgenamen de gift op die grond niet meer aantasten.

In de praktijk

Noteer de datum waarop u van het feit hoorde en bewaar wat dat aantoont, want die datum bepaalt uw termijn. Wilt u de gift terug, wacht dan niet af: een jaar is snel voorbij en de vordering moet daarbinnen zijn ingesteld. Voor erfgenamen geldt dat zij goed moeten kijken op welke grond zij zich beroepen, omdat de zwaardere eis alleen voor twee van de drie gronden geldt, en dat de gang naar de rechter na het overlijden onvermijdelijk is.