Boek 7 Artikel 716 (7:716 BW)

Loon en werk horen bij elkaar. Dit artikel trekt daaruit de consequentie voor de scheepvaart: weigert de zeevarende zonder deugdelijke grond zijn eigen werk of een andere opdracht uit te voeren, dan is over die tijd geen loon verschuldigd. Het gaat om de uren of dagen waarin hij niet werkte, niet om een boete daarbovenop.

Wat een deugdelijke grond is

De sleutel zit in het woord deugdelijk. Weigeren mag als daar een goede reden voor is, en dan blijft het loon gewoon lopen. Aan een deugdelijke grond kan worden gedacht bij werk dat onveilig is, bij een opdracht waarvoor de zeevarende niet is gekwalificeerd of medisch niet geschikt, bij werk dat in strijd is met de regels over rusttijden, of bij ziekte. Ontbreekt zo'n reden, dan draagt hij zelf het gevolg.

Waarover het gaat

• De bedongen arbeid: het werk dat bij zijn functie hoort volgens de zee-arbeidsovereenkomst.
• Andere opgedragen werkzaamheden: het werk buiten zijn functie dat de kapitein hem op grond van artikel 7:704 BW kan opdragen.
• Alleen de tijd van de weigering: het loonverlies is beperkt tot de periode waarin niet is gewerkt.

Een voorbeeld. Een bemanningslid weigert een dag lang zijn wacht te lopen omdat hij het oneens is met een roosterwijziging. Er is geen veiligheidsprobleem en de opdracht is redelijk. Over die dag is geen loon verschuldigd. Weigert hij daarentegen een tank in te gaan zonder dat de voorgeschreven metingen zijn verricht, dan is er wel een deugdelijke grond en behoudt hij zijn loon.

Wat dit artikel niet zegt

De bepaling regelt alleen de loonaanspraak. Zij zegt niets over de vraag of de werkgever de overeenkomst mag beëindigen. Hardnekkig weigeren redelijke opdrachten uit te voeren kan volgens de algemene regels van het ontslagrecht een dringende reden opleveren, maar dat is een aparte beoordeling met eigen eisen. Loonverlies en ontslag zijn dus twee verschillende dingen, en het een volgt niet automatisch uit het ander.

Waarom dit apart is geregeld

Aan boord kan de werkgever niet even ingrijpen: het schip vaart, er is geen vervanging en de gevolgen van weigeren treffen meteen de hele bemanning. Tegelijk mag die situatie er niet toe leiden dat iemand alles moet doen wat hem wordt opgedragen. Het artikel legt daarom de grens bij de deugdelijke grond, waarmee de veiligheid van de zeevarende voorop blijft staan.

In de praktijk

Voor de zeevarende is het verstandig om bij bezwaren niet zonder meer te weigeren, maar de reden meteen te melden en te laten vastleggen, bijvoorbeeld in het scheepsjournaal. Wie zijn bezwaar op papier heeft, staat sterker bij de vraag of er een deugdelijke grond was. Voor de werkgever geldt dat het inhouden van loon alleen mag over de periode van de weigering en dat hij bij een geschil moet kunnen laten zien welke opdracht is gegeven en waarom die redelijk was.