Boek 7 Artikel 721 (7:721 BW)

Een proeftijd geeft beide partijen de mogelijkheid een arbeidsovereenkomst zonder opzegtermijn en zonder reden te beëindigen. Aan boord van een schip zou dat een onhoudbare situatie opleveren, want iemand die midden op zee wordt ontslagen kan nergens heen. Dit artikel bepaalt daarom dat op een overeengekomen proeftijd geen beroep kan worden gedaan zolang de dienst aan boord niet is geëindigd.

Wat de regel inhoudt

• De proeftijd is geldig: hij kan gewoon worden afgesproken en gaat lopen volgens de gewone regels.
• Maar hij werkt niet aan boord: zolang de dienst aan boord loopt, kan geen van beide partijen zich erop beroepen om per direct te beëindigen.

- Na afloop van de dienst aan boord kan dat wel, mits de proeftijd dan nog niet is verstreken.

Wanneer de dienst aan boord eindigt

Voor dit artikel is bepalend wat artikel 7:702 BW zegt: de dienst aan boord loopt vanaf het aanvangen van de werkzaamheden op het schip tot het moment waarop de zeevarende daarvan wordt ontheven of ze neerlegt. Zolang hij vaart en werkt, is die dienst dus niet geëindigd en kan de proeftijd niet worden ingeroepen. Dat geldt voor beide partijen gelijk.

Een voorbeeld. Een zeevarende begint met een proeftijd van twee maanden en gaat na een week aan boord. De kapitein is halverwege de reis ontevreden over hem. Hij kan zich dan niet op de proeftijd beroepen om de overeenkomst per direct te beëindigen; dat kan pas nadat de zeevarende van boord is. Andersom kan de zeevarende tijdens de reis evenmin met een beroep op de proeftijd van boord stappen.

Waarom deze bescherming bestaat

Een proeftijdontslag is bedoeld als een snelle en eenvoudige uitweg, maar tijdens een reis is die uitweg er niet: aan boord kan niemand van het ene op het andere moment vertrekken of worden weggestuurd, zodat een onmiddellijke beëindiging midden op zee voor beide partijen onwerkbaar is. Eindigt de overeenkomst, dan heeft de zeevarende op grond van artikel 7:718 BW recht op repatriëring, waarbij de werkgever de reis naar de plaats van bestemming draagt en ook de huisvesting en voeding en het loon over die periode voor zijn rekening komen. Door het beroep op de proeftijd uit te stellen tot na de dienst aan boord, blijft het schip tijdens de reis bemand en wordt de afwikkeling verplaatst naar een moment waarop zij ordelijk kan plaatsvinden.

Kan hiervan worden afgeweken

Van dit artikel kan volgens artikel 7:696 BW helemaal niet worden afgeweken. Een contractsbepaling die de werkgever toch de mogelijkheid geeft de zeevarende tijdens de reis met een beroep op de proeftijd naar huis te sturen, heeft geen werking. De regels over ontslag om een dringende reden blijven daarnaast wel gelden, maar ook die werken op zee anders: volgens artikel 7:725 BW kan een opzegging wegens een dringende reden tijdens de reis pas ingaan tegen het moment waarop het schip in een haven ligt, en de artikelen 7:726 en 7:727 BW voegen voor deze overeenkomst nog eigen dringende redenen toe.

In de praktijk

Voor de zeevarende betekent dit dat hij tijdens de reis niet plotseling zonder contract kan komen te zitten op grond van een proeftijdbeding. Voor de werkgever is het van belang te beseffen dat de proeftijd tijdens de vaart geen instrument is; wie tijdens een reis wil ingrijpen, is aangewezen op de gewone gronden, met alle eisen die daarbij horen. Ook loopt de proeftijd gewoon door, zodat die na een lange reis al kan zijn verstreken.