Boek 7 Artikel 947 (7:947 BW)

Artikel 7:947 BW beschermt de derde die in een schadeverzekering is aangewezen als degene aan wie bij schade moet worden uitgekeerd. De verzekeringnemer kan zo'n aanwijzing niet zomaar terugdraaien: hij heeft daarvoor de medewerking nodig van de verzekeraar of van de derde zelf. Is er al schade gevallen, dan kunnen zelfs de verzekeringnemer en de verzekeraar samen de aanwijzing niet meer ongedaan maken.

Waarom een derde wordt aangewezen

De aanwijzing van een derde is een gebruikelijke manier om zekerheid te geven. Een geldverstrekker die de aankoop van een woning of een schip financiert, wil weten dat een uitkering na brand of verlies bij hem terechtkomt en niet bij de eigenaar die dan met lege handen achterblijft. Ook bij verhuurde zaken, leaseobjecten en goederen die onder eigendomsvoorbehoud zijn geleverd, komt de constructie voor. De derde vertrouwt erop dat die aanspraak blijft staan; dat vertrouwen wordt door dit artikel beschermd.

Wanneer intrekken nog kan

Voordat er schade is gevallen, kan de aanwijzing worden ingetrokken, maar niet eenzijdig. Er is medewerking nodig van de verzekeraar of van de derde. Dat is een lichte drempel wanneer de derde geen belang meer heeft, bijvoorbeeld omdat de lening is afgelost: dan zal hij zijn medewerking geven. Werkt hij niet mee, dan kunnen de verzekeringnemer en de verzekeraar de aanwijzing in dit stadium ook samen ongedaan maken; de derde kan dat niet tegenhouden. Wat de wet uitsluit is dus de intrekking door de verzekeringnemer alleen: met een enkele brief kan hij zich er niet van ontdoen.

Na een schade is het definitief

Zodra de schade is gevallen, ligt de positie van de derde vast. Recht op de uitkering heeft hij daarmee nog niet automatisch: dat krijgt hij pas door de aanwijzing te aanvaarden. Wat de tweede zin waarborgt, is dat die mogelijkheid hem niet meer kan worden ontnomen, ook niet als de verzekeringnemer en de verzekeraar het daarover eens zouden zijn. Zij kunnen dus niet achteraf afspreken om het geld toch aan de verzekeringnemer over te maken. Dit voorkomt dat de zekerheid van de derde op het beslissende moment waardeloos blijkt.

Een voorbeeld. Een woning is gefinancierd en de geldverstrekker is in de polis aangewezen als degene aan wie bij schade wordt uitgekeerd. Na een brand wil de eigenaar het geld zelf ontvangen om zijn schulden elders te betalen en vraagt de verzekeraar de aanwijzing te schrappen. Dat kan niet: de schade is al gevallen en de aanspraak van de aangewezen derde staat vast.

Grenzen van de regel

De bepaling geldt niet bij verzekeringen die aan toonder of order zijn gesteld; daar wijst artikel 7:949 BW een eigen weg aan, waarbij de houder van het bewijsstuk als verzekerde geldt. Verder speelt de aanwijzing ook een rol bij overdracht van de verzekerde zaak: is de verkrijger in de polis aangewezen als derde, dan gelden de regels over de overgang van de verzekering uit artikel 7:948 BW niet.

In de praktijk

Controleer bij een financiering of de aanwijzing werkelijk in de polis staat en niet alleen in de leningsvoorwaarden; alleen de polis telt tegenover de verzekeraar. Is een lening afgelost, vraag dan om de aanwijzing te laten doorhalen en leg vast dat de betrokkene daarmee instemt. En claim je als eigenaar na schade, houd er dan rekening mee dat de uitkering rechtstreeks naar de aangewezen derde gaat, vaak met de bestemming om herstel te financieren.