Boek 7 Artikel 182 (7:182 BW)

Een schenker kan zijn gift beschermen door er een bewind aan te verbinden. Dit artikel maakt dat mogelijk bij een schenkingsaanbod dat schriftelijk wordt gedaan: daarin kan worden bepaald dat het geschonkene onder bewind komt te staan. De begiftigde wordt dan wel eigenaar, maar het beheer ligt bij een bewindvoerder en hij kan er niet vrij over beschikken.

Wanneer dit kan

De schriftelijke vorm van het aanbod is de voorwaarde. Een mondelinge gift kan dus niet onder bewind worden gesteld; de bepaling moet in het aanbod staan. Dat is ook praktisch: de begiftigde moet weten dat er een beperking aan de gift vastzit voordat hij haar aanvaardt. Eén categorie valt er hoe dan ook buiten: moet de begiftigde in verband met de gift zelf een tegenprestatie verrichten, dan sluit artikel 7:187 BW bewind uit en biedt dit artikel geen mogelijkheid.

Waarom een schenker dit doet

De redenen liggen meestal in de persoon van de ontvanger of in de omstandigheden. Een kind dat nog jong is of moeite heeft met geld, iemand met schulden, iemand met een verslaving, of iemand van wie de schenker vreest dat anderen invloed op hem uitoefenen. Het bewind zorgt dat het vermogen intact blijft en voor het bedoelde doel wordt gebruikt, zonder dat de schenker de gift hoeft af te blazen.

Dezelfde gevolgen als bij testament

Het bewind werkt zoals een bewind dat bij testament is ingesteld. De regels over de taak en de bevoegdheden van de bewindvoerder, over wat de rechthebbende zelf nog kan en over de verantwoording die wordt afgelegd, gelden dus ook hier. Dat maakt de figuur voorspelbaar: er hoeft geen apart regime te worden bedacht.

Twee afwijkingen

Op die gelijkstelling maakt de wet twee uitzonderingen. Ten eerste verschuift het beginpunt van een aantal termijnen: de termijnen uit de bepalingen van Boek 4 die dit artikel met zoveel woorden noemt, gaan hier lopen op het moment waarop de schenking wordt uitgevoerd. Bij een testament is het overlijden het startpunt; bij een schenking bestaat dat aanknopingspunt niet, dus wordt aangesloten bij de uitvoering. Voor de overige termijnen van het testamentaire bewind geldt die verschuiving niet. Ten tweede kan het bewind ook op een eigen manier eindigen: is het niet ingesteld in het belang van een ander dan de begiftigde, dan houdt het op zodra de schenker en de begiftigde samen schriftelijk aan de bewindvoerder laten weten dat zij het opheffen.

Voorbeeld: een vader schenkt zijn dochter een bedrag en bepaalt dat het onder bewind staat, omdat zij op dat moment in een schuldenregeling zit. Jaren later is haar situatie gestabiliseerd. Vader en dochter kunnen dan samen schriftelijk aan de bewindvoerder meedelen dat het bewind wordt opgeheven, mits het niet was ingesteld met het oog op het belang van iemand anders.

In de praktijk

Wie een gift onder bewind wil stellen, moet dat in het schriftelijke aanbod opnemen en daarbij duidelijk aangeven wie bewindvoerder wordt, wat het doel is en in wiens belang het bewind wordt ingesteld. Dat laatste bepaalt namelijk of het later in onderling overleg kan worden beëindigd. Voor de begiftigde geldt dat aanvaarden van de gift ook aanvaarden van het bewind betekent: hij krijgt het vermogen, maar niet de vrije hand erover.