Boek 7 Artikel 421 (7:421 BW)

Een lasthebber kan een contract sluiten op zijn eigen naam, terwijl hij dat doet voor rekening van iemand anders: zijn lastgever. De derde met wie hij zaken doet, heeft dan alleen de lasthebber als contractspartij en kent de lastgever soms niet eens. Artikel 7:421 BW doorbreekt dat uitgangspunt als het misgaat aan de kant van de lasthebber. De derde mag zich dan, onder voorwaarden, rechtstreeks tot de lastgever wenden en de rechten uit zijn overeenkomst tegen hem uitoefenen.

Voor wie geldt dit

De bepaling gaat over een driehoek. De lastgever geeft opdracht om voor zijn rekening een rechtshandeling te verrichten, de lasthebber voert die opdracht uit maar treedt naar buiten op onder zijn eigen naam, en de derde sluit een overeenkomst met die lasthebber. Of de derde wist dat zijn wederpartij voor een ander optrad, doet daarbij niet ter zake. Denk aan een inkoopcommissionair, een verkoopcommissionair of een andere tussenpersoon die op eigen naam bestelt. Het artikel geldt zowel tussen bedrijven onderling als wanneer een particulier via zo'n tussenpersoon handelt.

In welke drie gevallen

De derde krijgt deze mogelijkheid niet zomaar; er moet iets mis zijn bij de lasthebber. De wet noemt drie situaties:

• Wanprestatie: de lasthebber komt zijn eigen verplichtingen tegenover de derde niet na, bijvoorbeeld door niet te betalen of niet te leveren.
• Faillissement: de lasthebber wordt failliet verklaard, zodat verhaal op hem weinig meer oplevert.

- Schuldsanering: op de lasthebber wordt de schuldsaneringsregeling voor natuurlijke personen van toepassing verklaard.

De schriftelijke mededeling

De derde moet schriftelijk laten weten dat hij van deze mogelijkheid gebruikmaakt, en wel aan allebei: aan de lasthebber en aan de lastgever. Die mededeling is geen formaliteit, want zonder haar verschuift er niets. Zij bepaalt bovendien het peilmoment. De derde kan tegen de lastgever namelijk niet meer inroepen dan wat de lastgever op dat moment op vergelijkbare wijze aan de lasthebber verschuldigd was. Wie te lang wacht en intussen de lastgever de lasthebber al heeft betaald, kan met lege handen staan.

Recht op de naam van de lastgever

Om die brief te kunnen sturen moet de derde weten wie de lastgever is. Daarom bepaalt het tweede lid dat de lasthebber die naam op verzoek van de derde moet noemen zodra een van deze drie situaties zich voordoet. Weigert hij dat, dan schiet hij tekort. In een faillissement zal de curator die informatie moeten verstrekken.

Een voorbeeld. Een groothandel levert een partij machineonderdelen aan een inkoopbureau dat op eigen naam heeft besteld, maar in werkelijkheid inkocht voor een fabriek. Het bureau betaalt niet en gaat failliet. De groothandel vraagt om de naam van de opdrachtgever, stuurt vervolgens een brief aan het bureau en aan de fabriek, en kan zijn vordering dan tegen de fabriek geldend maken voor zover die op dat moment nog geld aan het bureau verschuldigd was.

In de praktijk

Voor de derde is snelheid het belangrijkste: hoe eerder de mededeling de lastgever bereikt, hoe groter de kans dat daar nog iets te halen valt. Voor de lastgever betekent het artikel dat hij bij problemen bij zijn tussenpersoon opeens rechtstreeks kan worden aangesproken; betaalt hij na ontvangst van de mededeling toch nog aan de lasthebber, dan loopt hij het risico twee keer te moeten betalen. Artikel 7:420 BW regelt het spiegelbeeld: daar mag juist de lastgever de rechten van de lasthebber tegen de derde op zich doen overgaan, vooral wanneer de lasthebber tegenover hem tekortschiet, failliet gaat of in de schuldsanering terechtkomt.