Boek 7 Artikel 867 (7:867 BW)

Het komt voor dat zowel de borg als de hoofdschuldenaar dezelfde schuld voldoet, doordat zij niet van elkaars betaling wisten. Dit artikel wijst aan wie dan het risico draagt van het terughalen van het te veel betaalde bedrag bij de schuldeiser. Heeft de borg betaald zonder de hoofdschuldenaar daarvan mededeling te doen, en betaalt die daarna ook, dan kan de hoofdschuldenaar tegenover de borg volstaan met overdracht van zijn vordering wegens onverschuldigde betaling op de schuldeiser.

Wat dat concreet betekent

De hoofdschuldenaar hoeft de borg dus geen geld te betalen. Hij draagt zijn aanspraak op de schuldeiser over, en de borg moet het bedrag daar zelf gaan halen. Blijkt de schuldeiser onvindbaar of insolvent, dan is dat een probleem van de borg. Het risico van het incasseren ligt daarmee bij de borg die zijn betaling niet heeft gemeld.

De voorwaarden

De regel is van toepassing als drie dingen samenvallen. De borg is de verbintenis nagekomen. Hij heeft de hoofdschuldenaar daarvan geen mededeling gedaan. En de hoofdschuldenaar heeft daarna zelf de schuldeiser betaald. Wie zich op de regel beroept, zal moeten kunnen laten zien in welke volgorde de betalingen zijn gedaan.

Een voorbeeld: een borg maakt de openstaande schuld over aan de bank om verdere kosten te voorkomen, maar zegt er niets over tegen de hoofdschuldenaar. Die betaalt een week later hetzelfde bedrag. De hoofdschuldenaar kan dan volstaan met het overdragen van zijn aanspraak op de bank, en de borg moet zich tot de bank wenden om het geld terug te krijgen.

De vordering die wordt overgedragen

Wat de hoofdschuldenaar overdraagt, is zijn vordering wegens onverschuldigde betaling op de schuldeiser. Zijn betaling was onverschuldigd, omdat de schuld door de betaling van de borg al was voldaan. Door de overdracht wordt de borg schuldeiser van die vordering en kan hij het bedrag bij de schuldeiser terugvorderen. De regel verdeelt zo het incassorisico tussen borg en hoofdschuldenaar, zonder dat de schuldeiser het dubbel ontvangen bedrag mag houden.

Samenhang met het verhaalsrecht

Normaal gesproken kan de borg die heeft betaald zich op grond van artikel 7:866 BW verhalen op de hoofdschuldenaar. Dit artikel begrenst dat verhaal voor het bijzondere geval van de dubbele betaling: de aanspraak verandert dan van karakter, van een vordering op de hoofdschuldenaar in een overgedragen vordering op de schuldeiser. Wat redelijkheid en billijkheid in de onderlinge verhouding meebrengen, blijft daarnaast gelden op grond van artikel 7:865 BW.

In de praktijk

Voor de borg: een schriftelijk bericht aan de hoofdschuldenaar dat en wanneer hij heeft betaald, voorkomt dat de hoofdschuldenaar met een beroep op dit artikel kan volstaan met overdracht van zijn vordering. Voor de hoofdschuldenaar: informeer bij de schuldeiser of er al iets is voldaan voordat u betaalt, en bewaar de correspondentie waaruit blijkt dat u van de betaling door de borg niet op de hoogte was.