Boek 7 Artikel 320 (7:320 BW)

Keurt de grondkamer een pachtovereenkomst niet goed, dan laat zij het daar niet bij. Dit artikel geeft haar twee mogelijkheden: zij wijzigt de overeenkomst op de punten die de goedkeuring in de weg staan, of zij vernietigt haar. Hetzelfde geldt voor een overeenkomst tot wijziging of beëindiging van een pacht.

Wijzigen in plaats van afwijzen

Bij de eerste weg past de grondkamer alleen de punten aan die in verband met de toetsingsgronden van artikel 7:319 lid 1 BW aan goedkeuring in de weg staan, bijvoorbeeld een te hoge prijs of een beding dat in strijd is met de wet. De rest van de afspraak blijft staan. Partijen hoeven dus niet opnieuw te onderhandelen en de pachtverhouding kan doorlopen, binnen de grenzen die de wet stelt.

Een gewijzigde overeenkomst telt gewoon

De overeenkomst zoals de grondkamer haar heeft gewijzigd, geldt als een tussen partijen gesloten en goedgekeurde overeenkomst. Er is geen nieuwe handtekening nodig en geen aparte bevestiging door partijen. Wat de grondkamer ervan heeft gemaakt, is wat er tussen partijen geldt, en een volgende toetsing van dezelfde overeenkomst is niet nodig.

Vernietiging

Is de overeenkomst niet te repareren met een aanpassing, dan vernietigt de grondkamer haar. De afspraak vervalt dan. Dat kan ingrijpende gevolgen hebben, zeker als partijen er al naar hebben gehandeld. Daarom kan de grondkamer, zowel bij vernietiging als bij een wijziging op grond van de onderdelen c, d en e van artikel 7:319 lid 1 BW, zo nodig de gevolgen regelen. Te denken valt aan het volgende.

• Wat er al is gepresteerd. Betalingen en gebruik over de tussenliggende periode kunnen worden rechtgetrokken.
• Hoe de feitelijke situatie wordt hersteld. Er kan een voorziening worden getroffen voor de overgang.
• Vanaf wanneer het geldt. De gevolgen kunnen in de tijd worden geordend.

Een voorbeeld: verpachter en pachter spreken af dat een lopende pacht van een weiland tussentijds eindigt, en zenden die beëindigingsovereenkomst ter goedkeuring in. De pachter heeft zijn vee intussen al elders ondergebracht. De grondkamer onthoudt haar goedkeuring en vernietigt de beëindigingsovereenkomst, zodat de oorspronkelijke pacht blijft bestaan. Zij kan dan regelen wat er tussen partijen moet worden verrekend over de periode waarin het weiland niet werd gebruikt, en per wanneer de pachter het gebruik weer opneemt.

In de praktijk

Voor de pachter betekent dit artikel dat een overeenkomst die niet aan de wet voldoet, niet in alle gevallen in haar geheel verdwijnt: de grondkamer kan haar ook op onderdelen aanpassen. Voor de verpachter betekent het dat afspraken die buiten de wettelijke grenzen vallen, door de grondkamer kunnen worden gewijzigd, en dat bij vernietiging de afspraak vervalt. Een contract dat vooraf is afgestemd op de toetsingsgronden van artikel 7:319 BW, geeft de grondkamer geen aanleiding tot wijziging of vernietiging.