Boek 7 Artikel 753 (7:753 BW)

Soms wordt een werk duurder door iets waar de aannemer niets aan kan doen: een verontreiniging in de bodem die niemand had voorzien, of een tegenvaller die pas bij het openleggen van een vloer zichtbaar wordt. Dit artikel regelt wanneer hij de overeengekomen prijs dan mag laten verhogen. Uitgangspunt blijft dat de afgesproken prijs geldt; dit is de uitzondering, en die is aan strikte voorwaarden gebonden.

De hoofdregel: via de rechter

In het gewone geval kan de aannemer de prijs niet zelf verhogen. Hij moet naar de rechter, die de prijs geheel of gedeeltelijk aan de kostenverhoging kan aanpassen. Daarvoor moet aan drie dingen zijn voldaan: de omstandigheden zijn na het sluiten van de overeenkomst ontstaan of aan het licht gekomen, ze kunnen de aannemer niet worden toegerekend, en hij hoefde bij het bepalen van de prijs geen rekening te houden met de kans dat ze zich zouden voordoen. Dat laatste is een reële drempel: risico's die in een vak nu eenmaal bekend zijn, horen in de prijs te zitten.

De uitzondering: onjuiste gegevens van de opdrachtgever

Is de kostenverhoging het gevolg van onjuiste gegevens die de opdrachtgever zelf heeft verschaft en die voor de prijsbepaling van belang waren, dan mag de aannemer de prijs aanpassen zonder tussenkomst van de rechter. Ook daar zit een grens aan: heeft hij die onjuistheid moeten ontdekken voordat de prijs werd vastgesteld, dan gaat die vlieger niet op. Van een vakman mag worden verwacht dat hij aangeleverde gegevens kritisch bekijkt.

De waarschuwing is de sleutel

Het derde lid maakt beide routes afhankelijk van één voorwaarde: de aannemer moet de opdrachtgever zo spoedig mogelijk waarschuwen dat de prijs omhoog moet. Die waarschuwing heeft een doel. De opdrachtgever moet nog kunnen kiezen.

• Stoppen: hij kan gebruikmaken van zijn recht om de overeenkomst op te zeggen, dat in artikel 7:764 BW staat.
• Versoberen: hij kan voorstellen het werk te beperken of te vereenvoudigen, zodat het binnen zijn budget blijft.

Waarschuwt de aannemer niet of pas als het werk al klaar is, dan komt hij niet aan een prijsverhoging toe, ook niet als de tegenvaller op zichzelf echt was.

Een voorbeeld: bij het uitgraven van een fundering stuit de aannemer op een oude kelder die op geen enkele tekening staat. Het extra werk kost duizenden euro's. Meldt hij dat meteen, dan kan de opdrachtgever beslissen om door te gaan, om het ontwerp aan te passen of om te stoppen. Rekent hij het pas af op de eindfactuur, dan staat hij met lege handen.

In de praktijk

Voor de opdrachtgever: neem een waarschuwing serieus en reageer schriftelijk, want dit is het moment waarop u nog invloed heeft op de omvang van de rekening. Vraag om een onderbouwing van de meerkosten en om een voorstel voor een goedkoper alternatief. Voor de aannemer: waarschuw zodra het beeld duidelijk wordt en leg de melding vast; zonder tijdige waarschuwing is de weg naar een prijsaanpassing afgesloten. Gaat het niet om tegenvallers maar om extra wensen van de opdrachtgever, dan is niet dit artikel maar de regeling over meerwerk in artikel 7:755 BW van toepassing.