Boek 7 Artikel 616a (7:616a BW)

Werk wordt vaak uitbesteed. Een werknemer werkt dan in dienst van zijn werkgever, maar feitelijk voor een opdracht die van een ander komt. Blijft het loon uit, dan heeft hij aan een lege werkgever weinig. Dit artikel maakt daarom naast de werkgever ook diens opdrachtgever hoofdelijk aansprakelijk voor het loon dat aan de werknemer verschuldigd is.

Wanneer de aansprakelijkheid ontstaat

Zij ontstaat als iemand bij zijn werkgever in dienst is en het werk dat hij doet strekt tot uitvoering van een opdracht of van een overeenkomst van aanneming van werk. Dan zijn de werkgever en zijn opdrachtgever samen hoofdelijk aansprakelijk. Voor het wegvervoer geldt hetzelfde: gaat het om een overeenkomst van goederenvervoer over de weg of om een overeenkomst tot het doen vervoeren van goederen over de weg, dan zijn de werkgever en zijn wederpartij hoofdelijk aansprakelijk.

Wat hoofdelijk betekent voor de werknemer

De werknemer kan zich rechtstreeks tot de opdrachtgever wenden voor het volledige verschuldigde loon; hij hoeft niet eerst zijn werkgever leeg te procederen. Dat is de kern van deze regeling. Betaalt de opdrachtgever, dan is de werknemer voldaan en kan die opdrachtgever zich vervolgens op de werkgever verhalen. Reikt de aansprakelijkheid van de directe opdrachtgever niet ver genoeg, dan biedt artikel 7:616b BW een weg verder omhoog in de keten.

De ontsnappingsmogelijkheid

De opdrachtgever of wederpartij ontkomt aan aansprakelijkheid door in een procedure aannemelijk te maken dat hem van het onbetaald blijven van het loon, alles afwegend, geen verwijt treft. Dat is geen vrijbrief maar een prikkel: wie zaken doet met partijen waarvan bekend is dat zij hun personeel niet betalen, wie geen enkele controle uitoefent of wie tegen onrealistisch lage tarieven inkoopt, zal die drempel niet halen. De bewijslast ligt bij de opdrachtgever.

Voor wie het niet geldt

De regeling geldt niet voor een natuurlijke persoon die niet handelt in de uitoefening van een beroep of bedrijf. Een particulier die een aannemer inschakelt voor een verbouwing wordt dus niet aansprakelijk voor het loon van de werknemers van die aannemer. De ketenaansprakelijkheid is bedoeld voor het zakelijke verkeer, waar de opdrachtgever invloed heeft op de keten die hij optuigt.

Ter illustratie. Een bouwbedrijf huurt een onderaannemer in. De werknemers van die onderaannemer werken weken op de bouwplaats en krijgen hun loon niet. Zij kunnen het bouwbedrijf als opdrachtgever rechtstreeks aanspreken voor het volledige bedrag. Het bouwbedrijf komt daar alleen onderuit als het in een procedure aannemelijk maakt dat het geen verwijt treft — bijvoorbeeld doordat het zorgvuldig heeft geselecteerd, de betalingen heeft gecontroleerd en meteen heeft ingegrepen toen er signalen kwamen.

In de praktijk

• Achterhaal de keten. Weten voor wiens opdracht je werkt, is de eerste stap.
• Stel schriftelijk aansprakelijk. Dat legt het moment vast waarop de opdrachtgever wist van het probleem.
• Particulieren vallen erbuiten. Tegen een consument-opdrachtgever werkt deze regeling niet.