Boek 7 Artikel 673b (7:673b BW)

Bij een reorganisatie regelen cao-partijen vaak zelf wat er met boventallige werknemers gebeurt: begeleiding naar ander werk, scholing, een aanvulling op de uitkering of een afvloeiingsregeling. Dit artikel maakt het mogelijk dat zo'n collectieve regeling in de plaats komt van de wettelijke transitievergoeding. Bij collectieve arbeidsovereenkomst of bij regeling van een bevoegd bestuursorgaan kan dan worden bepaald dat de transitievergoeding niet verschuldigd is.

De twee voorwaarden

• Bedrijfseconomische grond. De arbeidsovereenkomst moet zijn geëindigd of niet zijn voortgezet wegens het vervallen van arbeidsplaatsen om bedrijfseconomische redenen. Voor ontslag om in de persoon gelegen redenen kan deze route niet worden gebruikt.

- Een echte voorziening. De cao of regeling moet de werknemer aanspraak geven op iets dat werkloosheid helpt beperken, op een financiële vergoeding die redelijk is, of op allebei.

Eisen aan de cao

De cao moet zijn gesloten met een of meer vakverenigingen die leden hebben onder de werkenden in de onderneming of bedrijfstak, die volgens hun statuten de belangen van hun leden als werknemer behartigen en die ten minste twee jaar volledige rechtsbevoegdheid bezitten. Is een vereniging de voortzetting van een eerdere vereniging, dan telt die periode mee. Zo wordt voorkomen dat een werkgever met een gelegenheidsclub een regeling afspreekt die de wettelijke aanspraak wegneemt.

Wat de werknemer eraan heeft

De wet eist niet dat de cao-voorziening gelijkwaardig is aan de transitievergoeding, maar alleen dat zij werkloosheid helpt beperken of een redelijke financiële vergoeding geeft; de uitkomst kan dus ook lager uitvallen dan de wettelijke vergoeding. Een sociaal plan biedt vaak scholing, outplacement of een aanvulling op het inkomen, wat in de praktijk waardevoller kan zijn dan een bedrag ineens. Belangrijk is dat de voorziening daadwerkelijk bestaat en dat de werknemer er ook echt recht op heeft; een vrijblijvende inspanning zonder aanspraak is niet genoeg. Is bij een eerdere beëindiging al zo'n voorziening verstrekt, dan wordt de waarde daarvan verrekend met een later verschuldigde transitievergoeding op grond van artikel 7:673 BW.

In de praktijk

Een productiebedrijf schrapt een afdeling. In de cao staat een sociaal plan met van-werk-naar-werkbegeleiding, een scholingsbudget en een aanvulling op de uitkering gedurende een aantal maanden, en de bepaling dat de transitievergoeding daarnaast niet verschuldigd is. Wie boventallig wordt, doet er goed aan het sociaal plan zorgvuldig te lezen: welke aanspraken zijn hard, welke termijnen gelden, en wat is de waarde ervan vergeleken met de wettelijke vergoeding waarop hij anders recht zou hebben? Vraag bij twijfel de tekst van de cao op, want alleen daaruit blijkt of de uitsluiting van de wettelijke vergoeding rechtsgeldig is geregeld.