Boek 7 Artikel 412 (7:412 BW)

Bij een opdracht komen vaak stukken onder de opdrachtnemer terecht: originelen, aktes, polissen, bewijsstukken, correspondentie. Die blijven van de opdrachtgever en kunnen worden opgeëist. Dit artikel bepaalt hoe lang dat kan: de vordering tot afgifte verjaart door verloop van vijf jaren, gerekend vanaf de dag na die waarop de bemoeienissen van de opdrachtnemer zijn geëindigd.

Vanaf wanneer de termijn loopt

Het startpunt is niet de datum van de overeenkomst en ook niet de laatste factuur, maar het moment waarop de opdrachtnemer feitelijk klaar was met de zaak. De dag daarna begint de termijn te lopen. Bij een dossier dat in fasen is behandeld, is dus van belang wanneer de laatste bemoeienis plaatsvond.

Wat er onder stukken valt

Het gaat om de stukken die de opdrachtnemer ter zake van de opdracht onder zich heeft gekregen. Dat zijn vooral de stukken die van de opdrachtgever afkomstig zijn of die voor hem bestemd waren.

• Originelen die zijn afgegeven, zoals aktes, polissen, bewijsstukken en contracten.
• Stukken die voor de opdrachtgever zijn ontvangen van derden in het kader van de opdracht.

- Niet zonder meer de interne werkaantekeningen van de opdrachtnemer zelf; daarover kan verschil van inzicht bestaan.

Wat verjaring betekent

Na afloop van de termijn kan afgifte niet meer met succes in rechte worden afgedwongen. De opdrachtnemer kan zich dan op de verjaring beroepen. Dat is iets anders dan verval: hij moet zich er wel op beroepen, en tot dat moment kan hij gewoon afgeven.

De termijn stuiten

Een opdrachtgever die zijn stukken terug wil maar ze nog niet heeft gekregen, kan voorkomen dat de termijn volloopt. De verjaring van een rechtsvordering tot nakoming wordt onder meer gestuit door een schriftelijke aanmaning of een schriftelijke mededeling waarin de schuldeiser zich ondubbelzinnig zijn recht op nakoming voorbehoudt (artikel 3:317 BW). Na zo'n stuiting begint een nieuwe verjaringstermijn te lopen (artikel 3:319 BW). Wie op die manier stuit, moet kunnen aantonen dat zijn brief is verzonden en ontvangen.

Een voorbeeld. Iemand heeft jaren geleden een adviseur ingeschakeld bij een aankoop en heeft daarvoor originele stukken afgegeven. Zes jaar na het einde van het dossier heeft hij ze nodig. De adviseur beroept zich op verjaring en geeft niets af. Dat mag hem in juridische zin niet worden verweten. Had de opdrachtgever binnen vijf jaar schriftelijk om afgifte gevraagd en zich daarbij zijn recht voorbehouden, dan was de verjaring gestuit en had hij nog kunnen vorderen.

Afwijken

In hoeverre partijen van deze verjaringsregel kunnen afwijken, regelt artikel 7:413 BW. Wie in een opdrachtbevestiging of in voorwaarden een andere termijn tegenkomt, moet dat artikel erbij nemen.

In de praktijk

Voor de opdrachtgever: vraag uw stukken op zodra een dossier is afgerond, en geef bij voorkeur kopieën in plaats van originelen. Doe een verzoek om afgifte schriftelijk en bewaar het antwoord. Voor de opdrachtnemer: geef stukken bij het einde van de opdracht uit eigen beweging terug of vraag wat de opdrachtgever ermee wil, en leg vast wanneer uw bemoeienissen zijn geëindigd; die datum bepaalt de loop van de termijn.