Boek 7 Artikel 956 (7:956 BW)

Artikel 7:956 BW geeft de maatstaf waarnaar zaken zijn verzekerd als partijen niets anders afspreken. Voor een gebouw is dat de herbouwwaarde, voor andere zaken de vervangingswaarde. Die laatste omschrijft de wet als het bedrag dat nodig is om zaken te krijgen die naar soort, kwaliteit, hoeveelheid, staat en ouderdom gelijkwaardig zijn. Kort gezegd: je moet iets vergelijkbaars kunnen terugkopen, niet per se iets nieuws.

Waarom niet de nieuwwaarde

Een schadeverzekering vergoedt vermogensschade en mag geen bron van winst zijn. Wie een tien jaar oude wasmachine verliest, is niet armer geworden met het bedrag van een nieuw apparaat, maar met de waarde van wat hij had. Daarom wordt gekeken naar gelijkwaardige zaken: dezelfde soort, dezelfde kwaliteit, dezelfde staat, dezelfde ouderdom. Bij een gebouw ligt dat anders, omdat een half opgebrand huis alleen zin heeft als het weer bewoonbaar is; daar is de herbouwwaarde de maatstaf.

De vijf punten van vergelijking

• Soort: hetzelfde type zaak, geen luxere variant.
• Kwaliteit: vergelijkbare uitvoering en materialen.
• Hoeveelheid: hetzelfde aantal of dezelfde omvang.
• Staat: de conditie waarin de zaak verkeerde, inclusief eerdere beschadigingen.

- Ouderdom: de leeftijd telt mee, wat verklaart waarom oudere spullen minder opleveren.

Afwijken mag en gebeurt vaak

Deze bepaling is aanvullend recht: partijen mogen iets anders afspreken en doen dat in de praktijk voortdurend. Veel inboedelpolissen gaan uit van nieuwwaarde voor zaken die nog geen bepaalde leeftijd hebben, en van dagwaarde daarboven. Auto's worden vaak op dagwaarde verzekerd, soms met een aanvullende regeling voor de eerste jaren. Wat in de polis staat, gaat voor; de wettelijke maatstaf geldt alleen wanneer de polis zwijgt of onduidelijk is. Die vrijheid kent wel een harde grens: artikel 7:960 BW verbiedt dat de verzekerde door de uitkering in een duidelijk voordeliger positie komt, en van dat verbod kan niet worden afgeweken. Juist bij nieuwwaarde- en herbouwwaardeafspraken kan die grens de doorslag geven. Datzelfde artikel maakt op het verbod één uitzondering: is de waarde van een zaak vooraf getaxeerd doordat een deskundige daarover besliste of doordat partijen zijn advies volgden, dan werkt het verbod niet en blijft die getaxeerde waarde het uitgangspunt.

Een voorbeeld. Bij een brand gaan een keuken van twaalf jaar oud en een televisie van twee jaar oud verloren. Zonder afwijkende afspraak wordt gekeken wat het kost om een keuken en een televisie van vergelijkbare soort, kwaliteit en leeftijd terug te krijgen; niet wat een nieuwe keuken kost. Voor het gebouw zelf geldt de herbouwwaarde: wat is nodig om het pand in dezelfde vorm weer op te bouwen.

In de praktijk

Zoek bij het afsluiten van een polis uit welke waardemaatstaf geldt en of die past bij wat je nodig hebt na een grote schade. Bewaar aankoopbonnen en foto's van waardevolle zaken, want de vergelijking naar soort, kwaliteit en ouderdom valt of staat met wat je kunt aantonen. Let er ook op dat de verzekerde som meebeweegt met de werkelijke waarde; anders loop je tegen onderverzekering aan terwijl de waardemaatstaf op zichzelf gunstig is.