Onder landbouw wordt verstaan, steeds voorzover bedrijfsmatig uitgeoefend: akkerbouw; weidebouw; veehouderij; pluimveehouderij; tuinbouw, daaronder begrepen fruitteelt en het kweken van bomen, bloemen en bloembollen; de teelt van griendhout en riet; elke andere tak van bodemcultuur, met uitzondering van de bosbouw.
Boek 7 Artikel 312 (7:312 BW)
Welke activiteiten als landbouw gelden
Wettekst
Toelichting
De pachtregeling geldt alleen als grond of gebouwen in gebruik worden gegeven voor de landbouw. Dit artikel vertelt wat daar in deze titel onder wordt verstaan. Steeds geldt daarbij één voorwaarde vooraf: het gebruik moet bedrijfsmatig zijn. Een moestuin voor eigen gebruik of een paar schapen als hobby valt er dus niet onder, hoe agrarisch het er ook uitziet.
Wat er wel onder valt
De wet noemt een reeks vormen van bodemcultuur.
- Akkerbouw en weidebouw. Het telen van gewassen op bouwland en het gebruik van grasland.
- Veehouderij en pluimveehouderij. Het houden van dieren als bedrijf.
- Tuinbouw. Daaronder valt uitdrukkelijk ook de fruitteelt en het kweken van bomen, van bloemen en van bloembollen.
- Griendhout en riet. Ook die teelten worden genoemd.
- Elke andere tak van bodemcultuur. De opsomming is dus niet uitputtend bedoeld; nieuwe of minder gangbare vormen kunnen er ook onder vallen.
Wat er niet onder valt
De bosbouw is uitdrukkelijk uitgezonderd. Wie grond in gebruik geeft om bos te exploiteren, sluit dus geen pachtovereenkomst en de pachtbescherming geldt daar niet. Het onderscheid met het kweken van bomen in de tuinbouw is subtiel maar wezenlijk: boomkwekerij is teelt van bomen als product, bosbouw is de exploitatie van bos.
De eis dat het bedrijfsmatig is
De woorden bedrijfsmatig uitgeoefend gelden voor alle genoemde vormen. Bedrijfsmatig wil zeggen dat er sprake is van een op winst gerichte, duurzame en zelfstandige activiteit van enige omvang. Het gaat dus niet alleen om de vraag wat er op het land gebeurt, maar ook om de vraag met welk doel en op welke schaal. Die eis houdt de pachtregeling waar zij voor bedoeld is: bij het agrarische bedrijf.
Een voorbeeld: iemand geeft twee hectare grond in gebruik aan een kweker van laanbomen die daarvan zijn inkomen haalt. Dat is bedrijfsmatige tuinbouw en dus landbouw; de overeenkomst kan pacht zijn. Geeft dezelfde eigenaar een perceel in gebruik aan een buurman die er in zijn vrije tijd wat fruitbomen plant, dan is dat geen bedrijfsmatige uitoefening en geldt de pachtregeling niet.
In de praktijk
De vraag of iets landbouw is in de zin van dit artikel wordt pas echt belangrijk als er een conflict is over beëindiging of prijs. Dan blijkt of de gebruiker de bescherming van de pachtregeling heeft of alleen dat wat in het contract staat. Beide partijen doen er daarom goed aan vooraf helder te maken welk gebruik is toegestaan en of dat bedrijfsmatig gebeurt.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Paardenpension binnen het landbouwbedrijf
De verpachter vorderde ontbinding omdat op het gepachte een paardenpension werd gehouden, wat volgens hem geen landbouw is. Het hof stelt vast dat het pension is ingebed in het landbouwbedrijf van de pachter: de paarden worden gevoerd met hooi en kuilgras van eigen percelen en ook de mest is in de bedrijfsvoering van het totale bedrijf opgenomen. Daarmee is sprake van gebruik ter uitoefening van de landbouw.
-
Wanneer is landbouw bedrijfsmatig?
In een zaak over indeplaatsstelling moest worden beoordeeld of de voorgestelde pachter het land bedrijfsmatig zou gebruiken. Het hof omschrijft bedrijfsmatige landbouw als een complex van economische activiteiten gericht op winst door uitoefening van de landbouw, en noemt daarbij als gezichtspunten de omvang van het bedrijf en de onderlinge samenhang van de activiteiten, de noodzakelijke investeringen voor de toekomst, het redelijkerwijs te verwachten bedrijfsresultaat en de vraag of de gebruiker een hoofdfunctie buiten de landbouw heeft. Die gezichtspunten moeten in onderling verband worden gewogen.
-
Kleinschalig bedrijf kan toch bedrijfsmatig zijn
De verpachter betwistte dat de voorgestelde opvolgende pachter het land bedrijfsmatig zou gebruiken. Na een plaatsopneming oordeelt het hof dat alles wijst op bedrijfsmatige exploitatie: de gebruiker en zijn zoon hebben geen hoofdfunctie buiten de landbouw en er wordt voldoende geinvesteerd om aan de eisen van een moderne bedrijfsvoering te voldoen. Dat het fokkerijbedrijf kleinschalig van opzet is, staat aan bedrijfsmatigheid niet in de weg.
-
Oude pacht zonder bedrijfsmatig gebruik wordt huur
Een onder het oude recht gesloten pachtovereenkomst strekte tot niet-bedrijfsmatig agrarisch gebruik. Het hof verwerpt de opvatting dat zo'n overeenkomst ook na de invoering van de pachtregeling in het Burgerlijk Wetboek pacht blijft: dat zou betekenen dat een gebruik dat partijen juist voor ogen stond, van de ene op de andere dag een tekortkoming van de pachter zou opleveren. De overeenkomst moet naar huidig recht als huur worden gekwalificeerd, zodat de pachtkamer onbevoegd is.
-
Ontbinding omdat bedrijfsmatige landbouw ontbreekt
De verpachter vorderde ontbinding omdat het perceel niet meer voor de landbouw werd gebruikt. Het hof stelt voorop dat een pachter in ieder geval wordt geacht tekort te schieten als hij het gepachte niet langer voor de uitoefening van de landbouw gebruikt, waaronder bedrijfsmatige landbouw moet worden verstaan. Omdat van bedrijfsmatige landbouw geen sprake was, is de pachter tekortgeschoten en wordt de pachtovereenkomst ontbonden.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.