Boek 7 Artikel 541 (7:541 BW)

Achter elke boeking op een rekening zit een tweede datum: de valutadatum. Die bepaalt vanaf welk moment het bedrag meetelt voor de rente. Schuiven met die datum levert een betaaldienstverlener geld op en de klant een verlies, zonder dat er iets aan de betaling zelf verandert. Dit artikel sluit dat af, aan beide kanten van de transactie.

Bij de ontvanger

De valutadatum van de bijschrijving op de rekening van de ontvanger valt uiterlijk op de werkdag waarop het bedrag op de rekening van diens betaaldienstverlener is binnengekomen. Bovendien moet die betaaldienstverlener het bedrag ter beschikking van zijn klant stellen zodra het bij hem is bijgeschreven, in de gevallen waarin er aan zijn kant geen valutawissel is, of alleen een wissel tussen de euro en de munt van een lidstaat, of tussen de munten van twee lidstaten. Diezelfde plicht geldt ook als betaler en ontvanger bij dezelfde betaaldienstverlener zitten — dan is er helemaal geen reden voor vertraging.

Bij de betaler

Aan de andere kant geldt het spiegelbeeld: de valutadatum van de afschrijving van de rekening van de betaler mag niet vroeger liggen dan het moment waarop het bedrag daadwerkelijk van die rekening is gegaan. Een bank kan een betaling dus niet met terugwerkende kracht valuteren om een dag extra rente te berekenen of een debetstand langer te laten lopen.

Kan hiervan worden afgeweken

Nee. Artikel 7:536 BW houdt dit artikel uitdrukkelijk buiten de ruimte voor afwijkende afspraken. Dat wil niet zeggen dat de rest van deze paragraaf wel opzij kan worden gezet: van de hele titel kan op grond van artikel 7:550 BW niet ten nadele van de betaaldienstgebruiker worden afgeweken, en de uitzonderingen die dat artikel voor niet-consumenten maakt, noemen de uitvoeringsbepalingen niet. Ook de uitvoeringstermijn is dus dwingend. Het bijzondere van de valuteringsregel is dat zij daarnaast blijft gelden bij de betalingen waarvoor over die termijn wél andere afspraken mogen worden gemaakt.

Een voorbeeld

Op woensdag komt een bedrag binnen bij de bank van een ondernemer, maar het verschijnt pas donderdag op zijn rekening met donderdag als valutadatum. Dat mag niet: de valutadatum moet uiterlijk woensdag zijn, en het bedrag had bovendien direct beschikbaar moeten zijn. Staat hij die dagen rood, dan scheelt dat rente — en die rente is precies waar deze bepaling voor is geschreven.

In de praktijk

• Let op twee datums. De boekingsdatum en de valutadatum kunnen verschillen; alleen de tweede telt voor rente.
• Binnen dezelfde bank. Ook dan moet het geld meteen beschikbaar zijn.
• Niet weg te contracteren. Deze regel geldt ook waar over andere termijnen mag worden onderhandeld.