Boek 7 Artikel 617 (7:617 BW)

Loon hoeft niet altijd geld te zijn, maar de wet laat niet alles toe. Dit artikel geeft een gesloten lijst van vormen waarin loon mag worden vastgesteld. Wat er niet op staat, mag niet worden afgesproken als loon. De wetgever wilde daarmee voorkomen dat een werknemer in plaats van geld zaken krijgt die hij niet kan gebruiken of die hem afhankelijk maken van zijn werkgever.

De toegestane vormen

• Geld. De hoofdvorm, en in de praktijk vrijwel altijd het grootste deel van het loon.
• Zaken voor persoonlijk gebruik. Alleen als die vorm gebruikelijk is of wenselijk gezien de aard van de onderneming, en bedoeld voor de werknemer en zijn huisgenoten. Alcoholhoudende drank en andere voor de gezondheid schadelijke genotmiddelen zijn uitdrukkelijk uitgesloten.
• Wonen. Het gebruik van een woning, met verlichting en verwarming daarvan.
• Diensten en voorzieningen. Werkzaamheden, diensten en voorzieningen door of voor rekening van de werkgever, waaronder onderricht, kost en inwoning.

- Waardepapieren en bonnen. Effecten, vorderingen, andere aanspraken en de bewijsstukken daarvan, en bonnen.

Waar de voorwaarden precies voor gelden

De lijst is niet voor elke vorm even streng. De eis dat de vorm gewoonte moet zijn of wenselijk wegens de aard van de onderneming, staat alleen bij de zaken onder b. Voor wonen, diensten en voorzieningen en voor effecten en bonnen stelt de wet die eis niet.

De waarderingsregel

Aan zaken, diensten en voorzieningen mag geen hogere waarde worden toegekend dan hun werkelijke waarde. Zou een maaltijd of een kamer hoger worden gewaardeerd dan zij waard is, dan zou de werknemer in feite minder loon ontvangen dan op papier staat; het tweede lid sluit dat uit. De werkelijke waarde is dus het plafond, ook als partijen iets anders hebben afgesproken. Voor de werknemer betekent dit dat hij kan laten nagaan of het bedrag dat voor kost, inwoning of een andere voorziening op zijn loon in mindering komt, past bij wat die voorziening in werkelijkheid waard is.

Wat er gebeurt als de regel wordt overtreden

Wordt loon vastgesteld in een vorm die de wet niet toestaat, dan is de betaling daarvan niet bevrijdend. Dat volgt uit artikel 7:621 BW: de werknemer houdt zijn aanspraak op het verschuldigde loon of op de waarde van de verschuldigde prestatie, zonder verplicht te zijn terug te geven wat hij al ontving. De rechter kan die uitkomst wel matigen.

Een voorbeeld

Een werkgever in de horeca spreekt af dat een deel van het loon bestaat uit maaltijden en een kamer boven de zaak. Dat is toegestaan, want het gaat om kost en inwoning en om het gebruik van een woning. Maar de waarde die daaraan wordt toegekend mag niet hoger zijn dan wat die maaltijden en die kamer werkelijk waard zijn. Wordt een deel van het loon in drank uitbetaald, dan is dat niet toegestaan, hoe gebruikelijk het in die zaak ook zou zijn.