Artikel 7:128c BW: Dwingend karakter van de regels over hypothecair consumentenkrediet

Alles wat deze afdeling over woningkredieten regelt, staat vast ten gunste van de consument. Van de bepalingen kan niet ten nadele van hem worden afgeweken. Daarnaast sluit het artikel een achterdeur: de bescherming kan de consument ook niet worden ontnomen door de manier waarop contracten zijn opgesteld. Wie een kredietovereenkomst verstopt in een ander contract waarvan de aard of het doel het ontwijken van deze regels mogelijk maakt, bereikt daarmee niets.

Voor wie geldt dit

De bescherming geldt voor de consument, de natuurlijke persoon die niet handelt voor doeleinden binnen zijn bedrijf of beroep, bij kredieten die onder deze afdeling vallen. De professionele partij, de kredietgever of de bemiddelaar, kan zich er niet op beroepen om onder eigen verplichtingen uit te komen.

Wat semidwingend recht betekent

Afwijken mag alleen als de consument er beter van wordt. Een beding dat hem meer informatie geeft, een langere termijn gunt of een lagere vergoeding vraagt dan de wet voorschrijft, blijft dus overeind. Een beding dat zijn positie verzwakt, kan hij aantasten: omdat de regel alleen hem beschermt, is zo'n beding vernietigbaar en verliest het zijn werking zodra hij zich erop beroept. Naar de rechter hoeft hij daarvoor niet; een verklaring aan de tegenpartij is genoeg, en tegen een vordering die op het beding steunt kan hij het altijd inroepen.

Waar dat concreet op neerkomt

Een paar veelvoorkomende voorbeelden van bedingen die op dit artikel stuklopen.

• Afstand van informatie: een clausule waarin de consument verklaart geen behoefte te hebben aan de voorgeschreven informatie of aan het standaardmodel.
• Uitsluiting van vervroegd aflossen, of een vergoeding die verder gaat dan het werkelijke nadeel van de geldverstrekker.
• Directe opeisbaarheid bij een achterstand, zonder de termijn en het overleg die de wet voorschrijft.

- Doorbelasting van kosten voor informatie die de aanbieder toch al moest geven.

De regel tegen constructies

Het tweede lid richt zich niet op één beding maar op de opzet van het geheel. Wordt een krediet dat onder deze regeling valt ondergebracht in een overeenkomst met een andere aard of een ander doel, met als resultaat dat de regels buiten beeld raken, dan behoudt de consument zijn bescherming toch. Wat telt is wat er feitelijk gebeurt: wordt aan een particulier krediet verstrekt met een woning als onderpand of met het oog op grond of een gebouw, dan gelden de regels, hoe het contract ook heet.

Voorbeeld: een aanbieder giet een woningfinanciering in de vorm van een samenwerkings- of beleggingsconstructie waarin het kredietelement is weggemoffeld. Blijkt bij nadere beschouwing dat de consument geld krijgt en dat met rente moet terugbetalen tegen zekerheid op zijn woning, dan kan hij zich gewoon op deze afdeling beroepen.

In de praktijk

Voor de consument is de boodschap eenvoudig: een handtekening onder een afwijkend beding maakt dat beding niet geldig. Loont het om een contract te laten nakijken, dan is dit de vraag om te stellen: geeft dit stuk mij minder dan de wet? Zo ja, dan telt de wet. Voor de aanbieder betekent dit artikel dat creatieve vormgeving geen route is; de toets kijkt door de vorm heen naar wat er werkelijk is afgesproken.