Boek 7 Artikel 621 (7:621 BW)

Dit artikel is de sanctie achter de regels over de vorm en de wijze van loonbetaling. Wordt het loon anders voldaan dan artikel 7:620 BW voorschrijft, of is het vastgesteld in een vorm die artikel 7:617 BW niet toestaat, dan werkt die betaling niet bevrijdend. De werkgever is dus niet van zijn schuld af, ook al heeft hij feitelijk iets gegeven en heeft de werknemer dat aangenomen.

Wat niet bevrijdend betekent

De werknemer behoudt het recht om het verschuldigde loon te vorderen. Is het loon in een andere vorm dan geld vastgesteld, dan kan hij de waarde van de verschuldigde prestatie vorderen. En hij hoeft daarbij niet terug te geven wat hij bij de gebrekkige betaling heeft ontvangen. Dat laatste is bewust scherp geformuleerd: het maakt betaling in een verboden vorm voor de werkgever een dure vergissing en haalt de prikkel weg om het toch te proberen.

De matigingsbevoegdheid van de rechter

Die scherpte wordt getemperd door een tweede regel. Wijst de rechter de vordering toe, dan kan hij de veroordeling beperken tot een bedrag dat hem gezien de omstandigheden billijk voorkomt. Er is wel een ondergrens: hij mag niet lager gaan dan de schade die de werknemer heeft geleden. Zo blijft er ruimte om een uitkomst te voorkomen die in het concrete geval onredelijk zou uitpakken, zonder dat de werknemer met minder dan zijn schade blijft zitten.

Een korte termijn

De vordering die op deze bepaling steunt, verjaart zes maanden na de dag van de gebrekkige betaling. Dat is kort, zeker in vergelijking met de gewone verjaringstermijn voor loonvorderingen. Wie hiervan gebruik wil maken, moet dus snel handelen. Voor elke betaling loopt een eigen termijn, zodat bij een reeks van maandelijkse betalingen telkens opnieuw wordt geteld.

Waar dit vandaan komt

De regeling gaat terug op de gedachte dat een werknemer niet in een positie mag komen waarin hij afhankelijk is van producten, bonnen of voorzieningen van zijn werkgever in plaats van vrij besteedbaar geld. Die gedachte klinkt ook door in de gesloten lijst van toegestane loonvormen in artikel 7:617 BW en in de eis dat aan zaken en voorzieningen geen hogere dan de werkelijke waarde wordt toegekend.

Een alledaags voorbeeld. Een werkgever voldoet een deel van het loon in kratten bier uit zijn eigen voorraad, terwijl alcoholhoudende drank juist van de toegestane loonvormen is uitgezonderd. De werknemer kan het verschuldigde loon alsnog in geld opeisen en hoeft het bier niet terug te geven. Doet hij dat pas na een jaar, dan is hij voor de betalingen van meer dan zes maanden geleden te laat met deze specifieke vordering. De rechter kan het toe te wijzen bedrag matigen, maar niet tot onder zijn schade.

In de praktijk

• Handel snel. De termijn van zes maanden per betaling is kort.
• Aannemen is geen instemming. Wat je ontving, hoef je niet terug te geven.
• Verzamel bewijs. Loonstroken en bonnen laten zien wat er werkelijk is uitbetaald.