Boek 7 Artikel 619 (7:619 BW)

Wie geheel of gedeeltelijk wordt betaald op basis van een gegeven dat uit de administratie van de werkgever moet blijken — omzet, provisie, winst, aantallen — kan zijn loon niet zelf narekenen. Dit artikel lost dat op: de werknemer heeft het recht van de werkgever te verlangen dat die de bewijsstukken overlegt die hij nodig heeft om dat gegeven vast te stellen.

Waarop het recht ziet

Het gaat om loon dat is gekoppeld aan een cijfer dat naar zijn aard alleen kan blijken uit de boeken, de bescheiden of de overige gegevensdragers die de werkgever bijhoudt. Denk aan provisie over verkopen, een bonus die aan de omzet van een vestiging hangt of een winstdeling. De maatstaf staat in de wettekst zelf: de werknemer kan die bewijsstukken verlangen die hij nodig heeft om het gegeven vast te stellen waarvan zijn loon afhangt. Wat hij voor dat doel niet nodig heeft, valt buiten het recht.

Inzage door een ander

Partijen kunnen schriftelijk afspreken dat de stukken niet aan de werknemer zelf worden overgelegd, maar aan iemand anders, bijvoorbeeld een externe deskundige die zij samen aanwijzen. Dat is een praktische oplossing bij gevoelige bedrijfsgegevens. De wet stelt daarbij één harde grens: als zodanige derde kunnen geen werknemers worden aangewezen die bij de werkgever met de boekhouding zijn belast. Die zouden immers hun eigen werk moeten controleren.

Alleen de werknemer kan een afwijkend beding aantasten

Wijkt een beding af van het inzagerecht of van het verbod om iemand van de eigen boekhouding aan te wijzen, dan komt uitsluitend aan de werknemer de bevoegdheid toe zich op de vernietigingsgrond te beroepen. De bescherming werkt dus in één richting. Wanneer de termijn voor zo'n beroep begint, volgt uit artikel 7:614 BW: op de dag nadat een beroep op het beding is gedaan.

Geheimhouding

De werkgever kan verlangen dat de stukken worden overgelegd onder uitdrukkelijke geheimhouding door de werknemer en door degene die hem eventueel vervangt. Die vervanger kan echter nooit tot geheimhouding worden verplicht tegenover de werknemer zelf — anders zou de controle zinloos zijn. Op die regel bestaat één uitzondering: geheimhouding tegenover de werknemer mag wel worden opgelegd voor zover het gaat om de winst die in de onderneming van de werkgever of in een deel daarvan is gemaakt.

Neem het volgende geval. Een verkoper krijgt provisie over de omzet van zijn regio. Hij twijfelt aan de afrekening en vraagt om de stukken waaruit die omzet blijkt. De werkgever moet die overleggen, eventueel onder geheimhouding. Willen partijen dat een derde het namens hem doet, dan kan dat schriftelijk worden afgesproken — maar de boekhouder van het bedrijf kan die rol niet vervullen, en de derde mag de uitkomst over de omzet niet voor de verkoper verzwijgen.

In de praktijk

• Vraag gericht. Het recht gaat over de stukken die nodig zijn voor het gegeven waarop je loon rust.
• Een derde mag, mits onafhankelijk. Niet iemand die zelf de boekhouding doet.
• Geheimhouding is geen blokkade. Alleen over de winst kan zwijgen tegenover de werknemer worden bedongen.