Artikel 7:911 BW: Wat een franchiseovereenkomst is

Franchise is het model waarbij een zelfstandige ondernemer een winkel of vestiging exploiteert onder de naam en volgens het concept van een ander. Dit artikel bepaalt wanneer zo'n samenwerking juridisch een franchiseovereenkomst is, en daarmee wanneer de beschermende bepalingen van deze titel gelden. Kern is dat de franchisegever tegen vergoeding het recht verleent én de verplichting oplegt om zijn formule te exploiteren op de door hem aangewezen wijze.

De kenmerken van de overeenkomst

• Een recht én een plicht: de franchisenemer mag de formule gebruiken, maar moet dat ook doen zoals de franchisegever voorschrijft.
• Tegen vergoeding: er staat een betaling tegenover, in welke vorm dan ook.

- Voor productie of verkoop van goederen of het verrichten van diensten.

De franchiseformule

Dat is de operationele, commerciële en organisatorische formule die zorgt voor een uniforme identiteit en uitstraling van de ondernemingen binnen de keten. Zij omvat in elk geval twee dingen: een handelsmerk, model of handelsnaam, huisstijl of tekening, én knowhow. Die knowhow is praktische informatie die niet door een intellectueel eigendomsrecht wordt beschermd, voortkomt uit de ervaring en het onderzoek van de franchisegever, en die geheim, wezenlijk en geïdentificeerd is. Ontbreekt een van beide elementen, dan is er geen franchiseformule in de zin van de wet.

De afgeleide formule

Dit begrip is belangrijk voor de vraag of de franchisegever met zijn eigen franchisenemers mag concurreren. Het gaat om een formule die ook een uniforme identiteit en uitstraling geeft, die op een of meer onderscheidende punten die het publiek kan opmerken overeenstemt met de franchiseformule, en die door de franchisegever, rechtstreeks of via derden, wordt gebruikt voor goederen of diensten die geheel of grotendeels dezelfde zijn. Alle drie de elementen moeten aanwezig zijn.

De twee partijen

Franchisegever is de natuurlijke persoon of rechtspersoon die rechthebbende of gebruiksgerechtigde is van de formule en die anderen in de uitoefening van zijn beroep of bedrijf het recht geeft die formule mede te exploiteren. Franchisenemer is degene die de formule in de uitoefening van zijn beroep of bedrijf voor eigen rekening en risico exploiteert. Dat laatste is wezenlijk: de franchisenemer is ondernemer en geen werknemer, ook al is hij aan veel voorschriften gebonden.

Een voorbeeld: iemand opent een vestiging van een landelijke broodjesketen, betaalt een vergoeding, gebruikt de naam en de huisstijl en werkt volgens het handboek van de keten. Dat is een franchiseovereenkomst, met de bepalingen van deze titel erop van toepassing.

In de praktijk

De naam boven het contract is niet beslissend; het gaat om wat er feitelijk is afgesproken. Wordt er een formule met merk en knowhow uitgerold en moet de ondernemer die volgen tegen een vergoeding, dan is dat franchise, ook als het stuk 'samenwerkingsovereenkomst' heet. Voor de franchisenemer is dat verschil van belang, want aan deze titel hangen onder meer de informatieverplichtingen van artikel 7:913 BW en de wachttermijn van artikel 7:914 BW.