Boek 7 Artikel 652 (7:652 BW)

Een proeftijd geeft werkgever en werknemer korte tijd de gelegenheid om te kijken of het bevalt; in die periode kan ieder van hen de arbeidsovereenkomst per direct beëindigen. Juist omdat die bevoegdheid zo ingrijpend is, stelt de wet harde eisen. De proeftijd moet schriftelijk zijn overeengekomen, moet voor beide partijen gelijk zijn en mag niet langer duren dan de wet toestaat. Wordt daar niet aan voldaan, dan is het beding nietig en bestaat er dus geen proeftijd.

Hoe lang mag de proeftijd zijn

• Onbepaalde tijd. Bij een arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd geldt een maximum van twee maanden.
• Bepaalde tijd, langer dan zes maanden maar korter dan twee jaar. Ten hoogste een maand.
• Bepaalde tijd van twee jaar of langer. Ten hoogste twee maanden.

- Einde niet op een kalenderdatum gesteld. Bijvoorbeeld bij een contract voor de duur van een project: ten hoogste een maand.

Wanneer helemaal geen proeftijd mag

Bij een arbeidsovereenkomst die is aangegaan voor ten hoogste zes maanden kan geen proeftijd worden overeengekomen. Ook bij een opvolgend contract met dezelfde werkgever mag het niet, tenzij dat contract duidelijk andere vaardigheden of verantwoordelijkheden vraagt dan het vorige. Hetzelfde geldt bij een opvolgende overeenkomst met een andere werkgever die ten aanzien van het werk redelijkerwijs als opvolger van de vorige moet worden gezien; zo kan een proeftijd niet worden herhaald door van rechtsvorm of vestiging te wisselen.

Kan hiervan worden afgeweken

Nauwelijks. Alleen van de maand bij een contract tussen zes maanden en twee jaar en van de maand bij een contract zonder kalenderdatum kan ten nadele van de werknemer worden afgeweken, en dan uitsluitend bij collectieve arbeidsovereenkomst of bij regeling van een bevoegd bestuursorgaan. Buiten die gevallen is elk beding dat met dit artikel in strijd is nietig. Een te lange proeftijd wordt dus niet teruggebracht tot de wettelijke maximumduur, maar vervalt in zijn geheel.

Wat nietigheid betekent

Is de proeftijd nietig, dan is een opzegging tijdens die periode een gewone opzegging, met alles wat daarbij hoort: toestemming van het UWV of ontbinding door de kantonrechter, een opzegtermijn en de gevolgen die de wet aan een onterechte opzegging verbindt. Dat maakt het verschil groot. Voor de werknemer die tijdens een ongeldige proeftijd op straat staat, is dit dan ook het eerste punt om te controleren.

In de praktijk

Een werkgever sluit een contract voor zes maanden met een proeftijd van een maand en beëindigt de overeenkomst na drie weken. Omdat bij een contract van ten hoogste zes maanden geen proeftijd mag worden overeengekomen, is dat beding nietig en is de beëindiging een gewone opzegging zonder de vereiste route. De werknemer kan zich daartegen verweren en aanspraken geldend maken. Controleer dus altijd de contractduur, de datum van ondertekening en de vraag of er eerder een contract met dezelfde of een opvolgende werkgever liep.