Artikel 7:18a BW: Verkeerde installatie en het bewijsvermoeden in het eerste jaar

Twee praktische regels staan in dit artikel bij elkaar. De eerste zegt dat een product dat verkeerd is geïnstalleerd wordt behandeld alsof het product zelf niet aan de overeenkomst beantwoordt. De tweede geeft de consument een bewijsvermoeden: gaat er binnen een jaar na aflevering iets mis, dan wordt aangenomen dat het gebrek er bij aflevering al was. Samen maken zij het voor een koper eenvoudiger om zijn rechten uit te oefenen.

Verkeerde installatie telt als gebrek

Dat geldt in twee gevallen. Het eerste is dat de installatie deel uitmaakte van de koop en werd uitgevoerd door de verkoper of onder diens verantwoordelijkheid; de monteur die namens de winkel komt, is dus het risico van de winkel. Het tweede is dat de koper zelf installeerde, maar dat het misging door tekortschietende installatie-instructies van de verkoper, of bij een product met digitale elementen van de leverancier van de digitale inhoud of dienst.

Het gevolg staat in de wet: zo'n gebrek 'wordt beschouwd als' het niet beantwoorden van het afgeleverde aan de overeenkomst. De koper kan dus dezelfde middelen inzetten als bij een product dat zelf mankementen vertoont: herstel of vervanging op grond van artikel 7:21 BW en, als dat niet lukt, prijsvermindering of ontbinding op grond van artikel 7:22 BW.

Het vermoeden van één jaar

Openbaart de afwijking zich binnen één jaar na aflevering, dan wordt vermoed dat de zaak toen al niet aan de overeenkomst beantwoordde. De koper hoeft dan niet te bewijzen hoe en wanneer het gebrek is ontstaan. Het tweede lid noemt twee manieren waarop het vermoeden wijkt. De eerste is dat de verkoper 'anders aantoont', dus bewijst dat de zaak bij aflevering wel aan de overeenkomst beantwoordde.

De tweede is dat 'de aard van de zaak of de aard van de afwijking zich daartegen verzet'. Deze uitzondering staat in de wettekst naast het tegenbewijs door de verkoper. Beide regels van dit artikel gelden alleen bij een consumentenkoop, zoals omschreven in artikel 7:5 BW: een koop tussen een verkoper die handelt in de uitoefening van een beroep of bedrijf en een koper die een natuurlijk persoon is en niet in de uitoefening van een beroep of bedrijf handelt.

Wat er na dat jaar gebeurt

Het vermoeden vervalt, maar het recht niet. Ook na één jaar kan een product non-conform zijn; alleen moet de koper dan zelf aannemelijk maken dat het gebrek al bij aflevering aanwezig was, bijvoorbeeld met een rapport van een reparateur. Het jaar is dus geen garantietermijn: na afloop ervan verandert alleen de verdeling van de bewijslast.

Een voorbeeld

Een vaatwasser die de winkel heeft laten aansluiten begint na drie maanden te lekken doordat de aanvoerslang niet goed is aangedraaid. De installatie viel onder de koop en werd door de verkoper geregeld, dus dit geldt als non-conformiteit. Bovendien deed het probleem zich binnen een jaar voor, zodat wordt aangenomen dat het bij aflevering al mis was. De winkel moet het herstellen; wil zij daaronderuit, dan moet zij aantonen dat u er zelf aan hebt gesleuteld.

In de praktijk

Bij een klacht in het eerste jaar na aflevering, zeker over een product dat is geïnstalleerd, spelen beide leden van dit artikel.

• Het moment van openbaring telt. Een melding op papier of per e-mail legt vast wanneer de afwijking zich voordeed.
• De aflevering is het startpunt. Het jaar loopt vanaf de aflevering, niet vanaf de bestelling; de afleverbon laat die datum zien.
• De verkoper is de wederpartij. De rechten uit non-conformiteit gelden tegenover de verkoper, niet tegenover de fabrikant.
• Instructies bij zelf monteren. Ging het mis door tekortschietende installatie-instructies van de verkoper, dan valt dat onder het eerste lid, onderdeel b; de instructies zelf zijn dan het bewijsstuk.