Boek 7 Artikel 448 (7:448 BW)

Informatie die de hulpverlener aan de patiënt moet geven

De hulpverlener licht de patiënt op duidelijke wijze in, die past bij zijn bevattingsvermogen, en overlegt tijdig met de patiënt over het voorgenomen onderzoek en de voorgestelde behandeling en over de ontwikkelingen omtrent het onderzoek, de behandeling en de gezondheidstoestand van de patiënt. De hulpverlener licht een patiënt die de leeftijd van twaalf jaren nog niet heeft bereikt op zodanige wijze in als past bij zijn bevattingsvermogen.
Bij het uitvoeren van de in lid 1 neergelegde verplichting laat de hulpverlener zich leiden door hetgeen de patiënt redelijkerwijze dient te weten ten aanzien van: a. de aard en het doel van het voorgenomen onderzoek, de voorgestelde behandeling of de uit te voeren verrichtingen; b. de te verwachten gevolgen en risico’s voor de gezondheid van de patiënt bij het voorgenomen onderzoek, de voorgestelde behandeling, de uit te voeren verrichtingen en bij niet behandeling; c. andere mogelijke methoden van onderzoek en behandelingen al dan niet uitgevoerd door andere hulpverleners; d. de staat van en de vooruitzichten met betrekking tot diens gezondheid voor wat betreft het terrein van de mogelijke methoden van onderzoek of behandelingen; e. de termijn waarop de mogelijke methoden van onderzoek of behandelingen kunnen worden uitgevoerd en de verwachte tijdsduur ervan.
De hulpverlener stelt zich tijdens het overleg op de hoogte van de situatie en behoeften van de patiënt, nodigt de patiënt uit om vragen te stellen en verstrekt desgevraagd schriftelijk of elektronisch informatie over het in lid 2 bepaalde.
De hulpverlener mag de patiënt bedoelde inlichtingen slechts onthouden voor zover het verstrekken ervan kennelijk ernstig nadeel voor de patiënt zou opleveren. Indien het belang van de patiënt dit vereist, dient de hulpverlener de desbetreffende inlichtingen aan een ander dan de patiënt te verstrekken. De inlichtingen worden de patiënt alsnog gegeven, zodra bedoeld nadeel niet meer te duchten is. De hulpverlener maakt geen gebruik van zijn in de eerste volzin bedoelde bevoegdheid dan nadat hij daarover een andere hulpverlener heeft geraadpleegd.

Toelichting

Een patiënt kan alleen een keuze maken als hij weet waarover hij beslist. Artikel 7:448 BW legt daarom op de hulpverlener een uitgebreide informatieplicht en, minstens zo belangrijk, een plicht tot overleg. Hij moet duidelijk uitleggen wat hij van plan is, dat op tijd doen, aansluiten bij wat deze patiënt kan bevatten en samen met hem bespreken wat er gaat gebeuren en hoe het ervoor staat.

Begrijpelijk en tijdig

De uitleg moet passen bij het bevattingsvermogen van de patiënt. Voor een kind onder de twaalf jaar geldt hetzelfde uitgangspunt in aangepaste vorm: ook dat kind moet worden ingelicht op een manier die het kan begrijpen. Tijdig betekent dat het gesprek plaatsvindt op een moment waarop er nog echt iets te kiezen valt, niet vlak voor een ingreep als de patiënt al op de operatietafel ligt.

Waarover precies

De wet noemt vijf onderwerpen die aan de orde moeten komen, gemeten aan wat deze patiënt redelijkerwijs moet weten:

Aard en doel van het onderzoek, de behandeling of de verrichtingen die op het programma staan.
Gevolgen en risico's voor de gezondheid, uitdrukkelijk ook de gevolgen van niets doen.
Andere mogelijkheden van onderzoek of behandeling, ook als die door een andere hulpverlener zouden moeten worden uitgevoerd.

- Stand en termijn: de stand en de vooruitzichten van de gezondheid op het terrein waar die mogelijkheden over gaan, en de termijn waarop een onderzoek of behandeling kan plaatsvinden en hoe lang het naar verwachting duurt.

Overleg, niet alleen zenden

Het derde lid maakt van de informatieplicht een tweegesprek. De hulpverlener moet zich op de hoogte stellen van de situatie en de behoeften van de patiënt, hem uitnodigen om vragen te stellen, en op verzoek de informatie schriftelijk of elektronisch verstrekken. Dat laatste is praktisch: wie net een diagnose heeft gehoord, onthoudt van het gesprek maar een deel.

Wanneer informatie mag worden achtergehouden

Er is één uitzondering, en die is smal. De hulpverlener mag inlichtingen achterhouden voor zover het geven ervan kennelijk ernstig nadeel voor de patiënt zou opleveren. Hij moet daarover eerst een andere hulpverlener raadplegen. Vereist het belang van de patiënt dat, dan gaat de informatie naar iemand anders in zijn omgeving. En zodra het gevreesde nadeel niet meer dreigt, moet de patiënt alsnog worden ingelicht. Het gaat dus om uitstel in uitzonderlijke gevallen, niet om een vrijbrief om slecht nieuws weg te laten.

Een voorbeeld. Iemand krijgt een operatie voorgesteld voor een versleten knie. De arts moet vertellen wat de ingreep inhoudt, welke complicaties kunnen optreden, wat er gebeurt als er niets wordt gedaan, dat fysiotherapie of uitstel ook opties zijn, en hoe lang het herstel duurt. Vraagt de patiënt erom, dan zet de arts dat op papier of stuurt hij het digitaal.

In de praktijk

Voor de patiënt is dit het artikel waarop hij zich kan beroepen als hij het gevoel heeft dat hij er te snel doorheen is gejaagd. Vragen stellen mag altijd, en om schriftelijke informatie vragen ook. Voor hulpverleners is de vastlegging van het gesprek van belang: het toestemmingsvereiste van artikel 7:450 BW werkt alleen zoals bedoeld als de patiënt vooraf werkelijk wist waarvoor hij toestemming gaf.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Relevante jurisprudentie

Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.

Waartoe strekt de plicht om de patiënt in te lichten?

Hoge Raad · 2001-11-23 · ECLI:NL:HR:2001:AB2737

Een patiënt verweet de arts dat zij vooraf niet was gewezen op de risico's van een operatie en stelde dat de schade daarom voor rekening van de arts kwam. Volgens de Hoge Raad strekt de informatieplicht ertoe de patiënt in staat te stellen goed geïnformeerd te beslissen of hij voor de behandeling toestemming geeft; wordt die plicht geschonden, dan is het risico dat daarmee in het leven wordt geroepen dat de patiënt zijn zelfbeschikkingsrecht niet op de gewenste wijze kan uitoefenen. De omkeringsregel helpt de patiënt hier dus niet: hij moet zelf aannemelijk maken dat hij bij juiste voorlichting van de ingreep zou hebben afgezien. Het cassatieberoep werd verworpen.
Wie moet bewijzen dat de patiënt anders had beslist?

Hoge Raad · 2001-11-23 · ECLI:NL:HR:2001:AD3963

Na een ingreep hield een patiënt blijvend letsel over en stelde zij dat zij vooraf onvoldoende was ingelicht. De Hoge Raad oordeelde dat het letsel zelf niet kan worden gezien als de verwezenlijking van het risico dat door het tekortschieten in de informatieplicht in het leven is geroepen; dat risico betreft immers de keuzevrijheid van de patiënt, niet het medische gevaar. De patiënt moet daarom stellen en zo nodig bewijzen dat zij, als zij op duidelijke wijze was ingelicht, niet voor deze behandeling zou hebben gekozen. Het beroep werd verworpen.

Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.

Wettekst