Boek 7 Artikel 543 (7:543 BW)

Aansprakelijkheid bij een betaling die de betaler zelf start

Indien een betaalopdracht door de betaler rechtstreeks wordt geïnitieerd, is de betaaldienstverlener van de betaler, onverminderd artikel 526, artikel 542, tweede en vijfde lid, en artikel 548, jegens de betaler aansprakelijk voor de juiste uitvoering daarvan, tenzij hij tegenover de betaler en, voor zover relevant, tegenover de betaaldienstverlener van de begunstigde kan bewijzen dat de betaaldienstverlener van de begunstigde het bedrag van de betalingstransactie heeft ontvangen overeenkomstig artikel 537, eerste lid, in welk geval de betaaldienstverlener van de begunstigde aansprakelijk is jegens de begunstigde voor de juiste uitvoering van de betalingstransactie.
Indien de betaaldienstverlener van de betaler aansprakelijk is uit hoofde van het eerste lid betaalt hij de betaler onverwijld het bedrag van de niet-uitgevoerde of gebrekkig uitgevoerde betalingstransactie terug en herstelt hij onverwijld, in voorkomend geval, de betaalrekening die met dat bedrag was gedebiteerd, in de toestand zoals die geweest zou zijn, indien de gebrekkig uitgevoerde betalingstransactie niet zou hebben plaatsgevonden. De valutadatum van de creditering van de betaalrekening van de betaler is uiterlijk de datum waarop het bedrag was gedebiteerd.
Indien de betaaldienstverlener van de begunstigde aansprakelijk is uit hoofde van het eerste lid stelt hij onmiddellijk het bedrag van de betalingstransactie ter beschikking van de begunstigde en crediteert hij, voor zover van toepassing, de betaalrekening van de begunstigde met het overeenkomstige bedrag. De valutadatum voor de creditering van de betaalrekening van de begunstigde is uiterlijk de datum waarop het bedrag bij een correcte uitvoering voor de transactie zou zijn gevaluteerd overeenkomstig artikel 541.
Indien een door de betaler geïnitieerde betalingstransactie niet of gebrekkig is uitgevoerd, tracht de betaaldienstverlener van de betaler, ongeacht de aansprakelijkheid uit hoofde van dit artikel, desgevraagd onmiddellijk de betalingstransactie te traceren en stelt hij de betaler op de hoogte van de resultaten daarvan. De betaler worden daarvoor geen kosten aangerekend.
Bij een niet-tijdige uitvoering van een betalingstransactie zorgt de betaaldienstverlener van de begunstigde ervoor dat, op verzoek van de betaaldienstverlener van de betaler die voor rekening van de betaler optreedt, de valutadatum voor de creditering van de betaalrekening van de begunstigde uiterlijk de datum is waarop het bedrag bij een correcte uitvoering van de transactie zou zijn gevaluteerd.

Toelichting

Wie zelf een overboeking doet en later merkt dat het geld nooit is aangekomen, wil weten bij wie hij moet zijn. Dit artikel geeft het antwoord: bij zijn eigen betaaldienstverlener. Die is jegens de betaler aansprakelijk voor de juiste uitvoering, tenzij hij kan bewijzen dat het bedrag binnen de wettelijke termijn bij de betaaldienstverlener van de ontvanger is aangekomen. Lukt dat bewijs, dan verschuift de aansprakelijkheid naar die andere partij, en wel jegens de ontvanger.

De verdeling van de verantwoordelijkheid

De wet knipt de keten in tweeën bij het moment waarop het geld de andere betaaldienstverlener bereikt. Vóór dat punt is de betaaldienstverlener van de betaler verantwoordelijk; daarna die van de ontvanger. Het bewijs dat het bedrag op tijd is aangekomen — binnen de termijn van artikel 7:537 BW — moet worden geleverd door de betaaldienstverlener van de betaler, tegenover de betaler en waar nodig tegenover de andere betaaldienstverlener. De klant hoeft dus niet uit te zoeken waar in de keten het is misgegaan.

Wat er dan moet gebeuren

Is de betaaldienstverlener van de betaler aansprakelijk, dan betaalt hij onverwijld het bedrag terug en brengt hij de rekening in de toestand waarin die zonder de fout zou hebben verkeerd. De valutadatum van de bijschrijving mag niet later liggen dan de dag van de afschrijving, zodat er geen renteverlies overblijft. Is juist de betaaldienstverlener van de ontvanger aansprakelijk, dan stelt hij het bedrag onmiddellijk ter beschikking van zijn klant en valuteert hij het uiterlijk op de dag waarop dat bij een correcte uitvoering zou zijn gebeurd volgens artikel 7:541 BW.

Traceren, gratis

Los van de vraag wie aansprakelijk is, geldt een hulpplicht. Is een door de betaler gestarte betaling niet of gebrekkig uitgevoerd, dan moet zijn betaaldienstverlener op verzoek onmiddellijk proberen de betaling te traceren en hem de uitkomst laten weten. Daarvoor mogen geen kosten in rekening worden gebracht. Dat is een eenvoudig maar belangrijk recht: het geeft de klant iets in handen zonder dat hij eerst de aansprakelijkheidsdiscussie hoeft te winnen.

Wat niet onder deze regeling valt

De aansprakelijkheid geldt onverminderd een aantal andere bepalingen. Wie zijn klacht niet binnen de termijn van artikel 7:526 BW meldt, komt er niet meer aan toe. Wie een verkeerd rekeningnummer opgaf, valt onder artikel 7:542 BW en niet onder deze aansprakelijkheid. En in abnormale, onvoorziene omstandigheden geldt de uitzondering van artikel 7:548 BW. Bij te late uitvoering zet de betaaldienstverlener van de ontvanger de valutadatum alsnog op de dag waarop dat bij een goede uitvoering zou zijn gebeurd, maar hij doet dat op verzoek van de betaaldienstverlener van de betaler, die daarbij voor rekening van zijn eigen klant handelt; de klant moet daarvoor dus bij zijn eigen betaaldienstverlener zijn en niet bij de andere partij, met wie hij geen contract heeft. Eén beperking gaat verder dan die drie: tegenover een consument is deze aansprakelijkheid dwingend, maar met een gebruiker die geen consument is kan op grond van artikel 7:550 BW worden afgesproken dat dit artikel geheel of ten dele niet van toepassing is.

Een voorbeeld

Iemand boekt een borgsom over en de ontvanger meldt dat er niets binnen is. Hij belt zijn bank. Die moet de betaling gratis natrekken en hem laten weten wat eruit komt. Blijkt dat het geld de bank van de ontvanger nooit heeft bereikt, dan moet zijn eigen bank het bedrag terugstorten met de juiste valutadatum. Blijkt het geld daar wel te zijn aangekomen, dan ligt het probleem aan de andere kant en is die bank het aanspreekpunt van de ontvanger.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Wettekst