Boek 7 Artikel 391 (7:391 BW)

Pacht van grond in een reservaat met verplichtingen voor natuur en landschap wordt telkens met zes jaren verlengd. Daar staat tegenover dat de verpachtende organisatie een extra mogelijkheid krijgt om de overeenkomst te laten eindigen: als zij een beheer wil voeren waarmee verdere verpachting niet te verenigen is. De rechter weegt daarbij uitdrukkelijk de bijzondere aard van deze pachtvorm mee.

De verlenging

De hoofdregel is eenvoudig: telkens zes jaren erbij. Er ontstaat zo een reeks van perioden waarin de pachter zijn bedrijf op de natuurdoelen kan afstemmen. Om die verlenging tegen te houden moet de verpachter langs de rechter, en dat kan alleen op de gronden die de wet noemt.

De gewone gronden blijven gelden

Het tweede lid bepaalt dat de rechter de vordering van artikel 7:370 BW 'behalve op de daar bedoelde gronden' ook op een extra grond kan toewijzen. De gewone beëindigingsgronden van dat artikel blijven dus beschikbaar, waaronder:

• een pachter die zich niet als een goed pachter gedraagt;
• dringend eigen gebruik door de verpachter of door bepaalde naasten;
• het weigeren van een redelijk aanbod voor een nieuwe overeenkomst;

- de afweging van de belangen van beide partijen en de bestemming buiten de landbouw.

De extra grond: het beheer laat verpachting niet toe

Nieuw is de grond dat de verpachter met het oog op de instandhouding of ontwikkeling van de natuur- en landschapswaarden een zodanig beheer wil voeren, dat verdere verpachting daarmee niet in overeenstemming is. Het gaat dus niet om een wens om een andere pachter te kiezen of om een hogere prijs, maar om de vaststelling dat agrarisch gebruik onder pacht op deze plek niet samengaat met het beoogde beheer.

• De grond ziet op het beheer, niet op de persoon van de pachter.
• Het moet gaan om verdere verpachting als zodanig, die met dat beheer botst.

- De rechter beslist; de verpachter kan de pacht niet eigenmachtig beëindigen.

De billijkheid bij alle gronden

De wet voegt een instructie toe die bij elke toewijzingsgrond geldt: de rechter houdt rekening met de billijkheid in verband met de bijzondere aard van deze pachtovereenkomst. Die bijzondere aard bestaat erin dat het agrarisch gebruik hier is ingebed in afspraken over natuur en landschap. Aan de kant van de pachter kan dan bijvoorbeeld van belang zijn hoe lang hij al volgens die afspraken werkt en in hoeverre zijn bedrijf daarop is ingericht. Aan de kant van de verpachter gaat het om wat hij met het beoogde beheer op dit land wil bereiken.

Een voorbeeld. Een natuurorganisatie wil het waterpeil in een veenweidegebied zo ver verhogen dat er geen enkele vorm van agrarisch gebruik meer mogelijk is. Zij kan dan de beëindiging vorderen op de extra grond. Wil zij daarentegen alleen striktere maaidata, dan moet de rechter beoordelen of verdere verpachting werkelijk niet in overeenstemming is met dat beheer, of dat agrarisch gebruik daarnaast mogelijk blijft.

In de praktijk

Voor de pachter: vraag bij een beëindigingsvordering om de concrete beheerplannen en beoordeel of agrarisch gebruik daarmee werkelijk onverenigbaar is of alleen lastiger wordt. Breng uw bedrijfsopzet en de duur van de samenwerking in beeld, want dat kan bij de billijkheid meewegen. Voor de verpachtende organisatie: onderbouw het beheerdoel met stukken en maak concreet waarom verdere verpachting daarmee niet in overeenstemming is.