Boek 7 Artikel 432 (7:432 BW)

Een agent die alleen bemiddelt, is voor zijn provisie afhankelijk van de vraag of de principaal de order aanneemt. Artikel 7:432 BW zorgt ervoor dat de principaal daar niet eindeloos over kan zwijgen: reageert hij niet binnen de afgesproken of wettelijke termijn, dan geldt de order voor de provisie als aanvaard. Daarnaast stelt het artikel eisen aan het beding dat de provisie afhankelijk maakt van de daadwerkelijke uitvoering.

Wanneer een order als aanvaard geldt

De regel geldt voor de agent die zich heeft beperkt tot bemiddelen, dus die de overeenkomst niet zelf sluit. Geeft hij een order door, dan wordt die voor het recht op provisie geacht te zijn aanvaard, tenzij de principaal binnen de redelijke termijn van artikel 7:430 BW laat weten dat hij de order weigert of dat hij een voorbehoud maakt. Voor het recht op loon verwijst de wet daarbij naar artikel 7:426 BW, de bepaling over het loon van de tussenpersoon.

De termijn van een maand

Hebben partijen zelf geen termijn afgesproken in de agentuurovereenkomst, dan geeft de wet er een: één maand, te rekenen vanaf het moment waarop de order aan de principaal is meegedeeld. Verstrijkt die maand zonder weigering of voorbehoud, dan telt de order mee voor de provisie. Voor de agent is dat een harde datum om in de gaten te houden; voor de principaal is het een reden om orders administratief scherp bij te houden.

Het beding dat provisie koppelt aan uitvoering

Vaak wil de principaal alleen provisie betalen als de klant ook echt afneemt en betaalt. Dat mag, maar het tweede lid eist dat zo'n afspraak uitdrukkelijk wordt gemaakt. Zij mag dus niet worden afgeleid uit een gewoonte, uit een algemene bepaling over betaling of uit stilzwijgen; er moet een heldere afspraak liggen die dit verband legt.

Het uiterste moment waarop het recht ontstaat

Ook als zo'n beding is gemaakt, kan de principaal de provisie niet onbeperkt uitstellen. Het recht ontstaat uiterlijk zodra de klant zijn deel van de overeenkomst heeft uitgevoerd. En als de klant dat niet heeft gedaan omdat de principaal zelf zijn kant van de zaak niet nakwam, ontstaat het recht op het moment waarop de klant had moeten presteren als de principaal wel had geleverd. Eigen nalatigheid van de principaal kan de provisie dus niet wegnemen.

Een voorbeeld. Een agent stuurt in maart een order door voor een partij apparatuur. De principaal reageert niet, en er staat geen termijn in het contract. Na een maand geldt de order voor de provisie als aanvaard. Is daarnaast uitdrukkelijk afgesproken dat provisie pas bij levering en betaling verschuldigd is, maar levert de principaal niet, dan ontstaat het recht op provisie toch op het moment waarop de klant bij een normale levering had moeten betalen.

In de praktijk

De agent doet er goed aan orders schriftelijk en gedateerd door te geven, zodat de termijn aantoonbaar is gaan lopen. De principaal die een order niet wil, moet dat tijdig en ondubbelzinnig melden; een voorbehoud maken kan ook, maar dat moet dan wel binnen dezelfde termijn gebeuren. En wie de provisie wil koppelen aan de uitvoering, moet dat expliciet in het contract zetten en zich realiseren dat die koppeling hem niet beschermt tegen de gevolgen van zijn eigen tekortkoming.