Artikel 7:87 BW: Gebruik van de zaak voordat de eigendom overgaat

Bij goederenkrediet krijgt de kredietnemer de zaak meteen in handen, ook als de eigendom pas later overgaat. Dit artikel legt vast wat hij er in die tussenperiode mee mag. Hij heeft het genot van de zaak en mag haar gebruiken overeenkomstig haar bestemming. Zolang hij geen eigenaar is, mag hij de inrichting of de gedaante ervan niet veranderen en mag hij het genot niet aan anderen afstaan.

Het genot vanaf het begin

Dat de kredietnemer het genot heeft voordat hij eigenaar is, is de kern van deze kredietvorm: hij kan de zaak gebruiken terwijl hij nog aan het betalen is. Het is dus geen bewaarneming en geen tijdelijk gedogen; hij heeft een eigen recht op het gebruik dat de kredietgever hem niet naar believen kan ontnemen. Wanneer de kredietgever de zaak wél kan terugvorderen, volgt uit artikel 7:90 BW en daarnaast uit artikel 7:81 BW. Dat laatste artikel staat in de titel over consumentenkrediet en werkt hier alleen als het goederenkrediet tevens een consumentenkredietovereenkomst is; het blijft bovendien buiten toepassing zodra de kredietsom uitkomt boven de drempel van artikel 7:75 lid 1 BW. Buiten die gevallen kent de wet die grens aan terugname niet.

Gebruiken overeenkomstig de bestemming

Het gebruik moet passen bij waarvoor de zaak is bedoeld. Een bestelbus die is gefinancierd voor bedrijfsritten, wordt niet ingezet als trekker voor zware ladingen waarvoor hij niet is gebouwd. Wat de bestemming is, volgt uit de aard van de zaak en uit wat partijen zijn overeengekomen. Normale slijtage door gewoon gebruik hoort erbij; die kan de kredietgever de kredietnemer niet tegenwerpen.

Niet veranderen en niet doorgeven

• Geen verandering van inrichting of gedaante. De kredietnemer mag de zaak niet zo aanpassen dat zij een andere is dan die de kredietgever heeft gefinancierd. Een auto ombouwen of onderdelen vervangen door andere valt daaronder.
• Het genot niet aan anderen afstaan. Doorverhuren, uitlenen voor langere tijd of de zaak in gebruik geven aan een derde mag niet zolang hij geen eigenaar is.

Die beperkingen beschermen de zekerheid van de kredietgever. Zolang de eigendom is voorbehouden of er een pandrecht op rust, is de zaak zijn dekking. Verandert zij van gedaante of raakt zij bij een derde, dan wordt die dekking minder waard of moeilijker te bereiken.

Wanneer de beperkingen vervallen

De beperkingen gelden alleen zolang de kredietnemer nog geen eigenaar is. Gaat de eigendom over, bijvoorbeeld doordat de laatste termijn is voldaan of doordat bij doorlopend goederenkrediet de grens van artikel 7:89 BW is bereikt, dan is hij vrij om met de zaak te doen wat hij wil. Vanaf dat moment is het gewoon zijn eigendom.

Iemand koopt een keukenmachine op huurkoop en wil die tijdens een verbouwing een halfjaar bij zijn zus neerzetten. Zolang de laatste termijnen niet zijn betaald, mag dat niet: het genot afstaan aan een ander is uitgesloten. Heeft hij alles afbetaald, dan is er geen enkele beperking meer.

In de praktijk

Voor de kredietnemer is de vuistregel: gebruik de zaak normaal, laat haar zoals zij is en houd haar bij je tot je hebt afbetaald. Voor de kredietgever is dit artikel het aanknopingspunt om op te treden als het onderpand wordt verbouwd of verdwijnt; verduistering van de zaak is bovendien een van de gevallen waarin het krediet vervroegd opeisbaar kan worden.