Boek 7 Artikel 905 (7:905 BW)

Wordt een vaststellingsovereenkomst niet nagekomen, dan kan ontbinding in beeld komen. Maar als er intussen al een beslissing is genomen door een partij of door een derde, zou ontbinding die beslissing onderuithalen. Dit artikel stelt daarvoor twee drempels op: de ontbinding kan dan niet met een eenzijdige verklaring gebeuren, en de rechter kan haar afwijzen.

Geen ontbinding met een enkele brief

Normaal kan een overeenkomst buitengerechtelijk worden ontbonden met een verklaring aan de wederpartij. Raakt de ontbinding een al tot stand gekomen beslissing, dan kan dat hier niet. Er moet een rechter aan te pas komen. Zo wordt voorkomen dat een partij die het resultaat niet bevalt, met een enkele brief de hele uitkomst van tafel veegt door zich op een tekortkoming te beroepen.

De rechter kan de ontbinding afwijzen

Ook in de procedure is de uitkomst niet vanzelfsprekend. De rechter kan de vordering afwijzen op de grond dat degene die de ontbinding vraagt, voldoende middelen heeft om opheffing van of vergoeding voor de tekortkoming te krijgen. Kan het gebrek dus worden hersteld of met schadevergoeding worden goedgemaakt, dan blijft de vaststelling in stand. Ontbinding is hier het laatste middel.

Waarom deze bescherming

Een genomen beslissing is precies wat partijen wilden bereiken: duidelijkheid. Zou die kunnen wegvallen door een tekortkoming die met geld of herstel is op te lossen, dan zou het geschil in volle omvang terugkeren en zou al het werk voor niets zijn geweest. De wet beschermt daarom het resultaat, zonder de benadeelde partij zonder middelen te laten.

Een voorbeeld: partijen leggen hun geschil voor aan een bindend adviseur, die beslist. Daarna blijkt dat een van hen een afgesproken bijdrage in de kosten niet betaalt. Dat is een tekortkoming, maar de andere partij kan die betaling gewoon vorderen. De rechter zal de ontbinding, die ook de beslissing zou raken, in zo'n geval niet snel toewijzen.

Wanneer dit artikel niet speelt

De extra drempels gelden alleen als de ontbinding een reeds tot stand gekomen beslissing zou treffen. Is er nog geen beslissing genomen, dan gelden de gewone regels over ontbinding wegens een tekortkoming. Het artikel ziet bovendien op de zelfstandige, wederkerige vaststellingsovereenkomst zelf: de tekortkoming moet de nakoming van die overeenkomst betreffen. Is de vaststelling niet meer dan een beding in een contract van een andere soort en gaat de ontbinding over dat contract, dan gelden deze zwaardere eisen niet. Ook andere wegen blijven open: nakoming vorderen, schadevergoeding, of een beroep op artikel 7:904 BW wanneer het juist de beslissing zelf is die niet door de beugel kan.

In de praktijk

Zit u met een wederpartij die de regeling niet nakomt, kijk dan eerst of nakoming of schadevergoeding het probleem oplost, want dat is de weg die dit artikel voor de hand legt. Wilt u toch ontbinden, houd er dan rekening mee dat u naar de rechter moet en dat u zult moeten uitleggen waarom vergoeding of herstel niet volstaat. Leg in de overeenkomst zelf vast wat er gebeurt bij niet-nakoming; dat voorkomt veel van deze discussie.