Boek 7 Artikel 386 (7:386 BW)

Publieke eigenaren kunnen bij grond met een bestemming van openbaar nut bijzondere bedingen in de pachtovereenkomst laten opnemen, mits de grondkamer die goedkeurt. Dit artikel bakent af hoe ver die toets gaat. De grondkamer onderzoekt uitsluitend of de bestemming het beding redelijkerwijs noodzakelijk kan maken. Over de bestemming zelf spreekt zij zich niet uit.

Waar de toets over gaat

De vraag is dus niet of het verstandig of wenselijk is dat de grond ooit een weg, een waterberging of een woonwijk wordt. Die keuze hoort thuis in de besluitvorming die daarover gaat, met de rechtsbescherming die daarbij past. De grondkamer beoordeelt alleen het verband: past dit beding bij die bestemming, en kan die bestemming zo'n inperking van de pachtbescherming redelijkerwijs nodig maken?

Waarom die afbakening er is

De grondkamer is een instantie voor pachtzaken, niet voor ruimtelijke afwegingen. Zou zij ook over de bestemming oordelen, dan zou zij het werk overdoen van de bestuursorganen die daarover gaan, en zouden pachters en verpachters langs een omweg de inhoud van planologische besluiten ter discussie kunnen stellen. De wet knipt die twee vragen daarom uit elkaar.

• Wel: is er een redelijk verband tussen de bestemming en het gevraagde beding?
• Niet: is die bestemming juist, nodig of goed gekozen?
• Gevolg: dat één van de in artikel 7:385 BW genoemde publieke lichamen aan eigen grond een bestemming voor doeleinden van openbaar nut buiten de landbouw heeft gegeven, stelt de grondkamer wel vast; of die bestemming terecht is gegeven, onderzoekt zij niet.

Een voorbeeld. Een gemeente verpacht grond die in de plannen is aangewezen voor een toekomstige rondweg en vraagt goedkeuring voor een beding waarmee de overeenkomst niet wordt verlengd zodra de uitvoering begint. De grondkamer kijkt of zo'n beding bij die bestemming past. Het argument van de pachter dat de rondweg er helemaal niet zou moeten komen, hoort daar niet thuis, hoe begrijpelijk het ook is.

Wat de pachter hier wel aan heeft

De toets is beperkt, maar niet leeg. Een beding dat verder gaat dan de bestemming vraagt, hoort niet te worden goedgekeurd. Wil de verpachter bijvoorbeeld iedere verlenging blokkeren terwijl de uitvoering pas over vele jaren speelt, of wil hij bedingen opnemen die met de bestemming niets van doen hebben, dan ontbreekt het vereiste verband. Ook een gedeeltelijke goedkeuring is denkbaar, toegesneden op wat werkelijk nodig is.

In de praktijk

Voor de pachter: richt uw bezwaren bij de grondkamer op het verband tussen beding en bestemming, en onderbouw waarom de inperking verder gaat dan nodig is. Wilt u tegen de bestemming zelf opkomen, dan moet dat buiten de pachtprocedure om, voor zover tegen de besluitvorming daarover een weg openstaat. Voor de publieke verpachter: vraag niet meer dan de bestemming rechtvaardigt en maak dat verband in het verzoek zichtbaar; een te ruim geformuleerd beding vergroot de kans dat de goedkeuring uitblijft en dat u alsnog met de gewone pachtregeling te maken krijgt.