Boek 7 Artikel 49 (7:49 BW)

Ruil is de overeenkomst waarbij twee partijen elkaar een zaak geven, de een in de plaats van de ander. Er komt geen prijs in geld aan te pas; dat is precies wat ruil van koop onderscheidt. Verder lijken beide overeenkomsten sterk op elkaar, en daarom verklaart artikel 7:50 BW de koopregels grotendeels van overeenkomstige toepassing.

Het verschil met koop

Bij koop staat tegenover de zaak een prijs in geld; bij ruil staat er een andere zaak tegenover. Artikel 7:50 BW bepaalt hoe de koopregels bij ruil werken: elke partij wordt beschouwd als verkoper voor de prestatie die zij verschuldigd is, en als koper voor de prestatie die haar toekomt. Ieder van beiden heeft dus tegelijk de plichten van een verkoper en de rechten van een koper. De zaken hoeven niet van dezelfde soort te zijn of dezelfde waarde te hebben: een partij bouwmaterialen tegen een machine is evengoed ruil als twee auto's tegen elkaar.

Waarom het onderscheid uitmaakt

Voor de meeste regels maakt het weinig verschil, doordat de koopbepalingen overeenkomstig van toepassing zijn. Bepalingen die uitgaan van een prijs in geld, zoals regels over de betaling van de koopprijs, passen bij ruil echter niet zonder meer, omdat er geen koopprijs is; daar vraagt de overeenkomstige toepassing om aanpassing aan de situatie. Ook fiscale en administratieve gevolgen kunnen verschillen, al valt dat buiten deze bepaling.

Wat er wel gelijk is

Beide partijen moeten leveren wat is afgesproken, en wat zij leveren moet beantwoorden aan de overeenkomst. Wie een zaak ontvangt die niet is wat hij mocht verwachten, heeft dus dezelfde soort rechten als een koper: nakoming, herstel, ontbinding of schadevergoeding, telkens toegepast op de eigen situatie van de ruil.

Een voorbeeld

Twee ondernemers ruilen een aanhangwagen tegen een kleine heftruck, zonder dat er geld wordt bijbetaald. Blijkt de heftruck een verzwegen mankement te hebben waardoor hij niet bruikbaar is voor het doel dat bij de afspraak is besproken, dan kan de ontvanger zich daarop beroepen. Hij staat in die kwestie in de positie van koper, en de ander in die van verkoper.

In de praktijk

Ruil komt vaker voor dan mensen denken: grond, voorraden, tweedehands materieel. Leveren partijen elkaar uitsluitend diensten, dan is dat geen ruil in de zin van deze afdeling, maar een overeenkomst die naar de algemene regels wordt beoordeeld.

• Beschrijf beide prestaties even zorgvuldig. Bij ruil is er geen prijs die als houvast dient, dus de omschrijving doet het werk.
• Leg de waarde vast die partijen aan beide zaken toekennen; dat helpt bij een latere schadeberekening.
• Spreek af wanneer en waar wordt geleverd, want beide partijen zijn hier leverancier.
• Leg de staat van beide zaken vast bij de overdracht, bijvoorbeeld met foto's; beide partijen kunnen zich later op non-conformiteit willen beroepen.