Artikel 7:83 BW: Dwingend recht in de aanvullende kredietbepalingen

De aanvullende Nederlandse bepalingen over consumentenkrediet zijn niet vrijblijvend. Dit korte artikel bepaalt dat er niet ten nadele van de consument van kan worden afgeweken. Alles wat de afdeling hem geeft, van de begrenzing van de kredietvergoeding tot de bescherming tegen terugname van het gefinancierde goed, kan hem dus niet contractueel worden afgenomen.

Wat er precies onder valt

Het gaat om de tweede afdeling van deze titel: de omschrijving van de verschillende kredietvormen, het verbod om andere vergoedingen te rekenen dan de wet toestaat, de verboden bedingen, het verbod op een volmacht aan de kredietgever of leverancier, de beperking van pandrecht en eigendomsvoorbehoud tot het gefinancierde goed, de regels over de vergoeding die daarvoor in de plaats treedt, de grens aan het vorderen van afgifte en de eis dat ontbinding via de rechter loopt.

Wat afwijken ten nadele betekent

Verboden is elke afspraak die de consument in een slechtere positie brengt dan de wet doet. Een beding waarin hij afziet van de grens bij driekwart aflossing, waarin hij extra kosten aanvaardt of waarin hij instemt met buitengerechtelijke ontbinding, kan de kredietgever niet tegen hem gebruiken. Afwijken in zijn voordeel mag wel: een lagere vergoeding, een ruimere bescherming of een langere termijn is toegestaan.

Ook geen omweg

De bescherming werkt naar haar strekking. Wordt de kredietvergoeding niet als rente maar als servicecontract gepresenteerd, of wordt een terugnameregeling in een aparte overeenkomst gezet, dan wordt beoordeeld wat er feitelijk gebeurt. Dat sluit aan bij artikel 7:73 BW, dat voor de hele titel bepaalt dat de bescherming niet mag worden ontlopen door aan een afspraak een andere vorm te geven.

Iemand tekent bij een winkel voor een betaalregeling en zet daarbij een handtekening onder een verklaring dat hij ermee instemt dat de winkel de goederen bij een achterstand direct kan ophalen. Die verklaring helpt de winkel niet: afgifte kan alleen worden gevorderd in de gevallen van artikel 7:81 BW, en van die regel kan niet ten nadele van de consument worden afgeweken.

Wat de consument hieraan heeft

Praktisch betekent het dat de tekst van het contract niet het laatste woord heeft. Bij een geschil is de volgorde: eerst kijken wat de wet bepaalt, dan pas wat er is afgesproken. Waar die twee botsen ten nadele van de consument, geldt de wet. Hij hoeft daarvoor niet aan te tonen dat het beding onredelijk is; dat de wet iets anders bepaalt, is genoeg.

In de praktijk

Voor de kredietgever betekent dit artikel dat standaardvoorwaarden die uit een ander land of uit een andere branche zijn overgenomen, tegen deze afdeling moeten worden gelegd. Bedingen die daar niet doorheen komen, zijn niet alleen risicovol bij een procedure, ze zijn simpelweg niet inroepbaar. Voor de consument is het de reden waarom de bescherming van deze afdeling geen dode letter is.