Boek 7 Artikel 446 (7:446 BW)

Zodra iemand naar de huisarts gaat, zich in een ziekenhuis laat opnemen of een tandarts bezoekt, is er in de regel een behandelingsovereenkomst. Artikel 7:446 BW omschrijft die overeenkomst en bepaalt daarmee de reikwijdte van de hele reeks patiëntenrechten die erop volgt: het recht op informatie, het toestemmingsvereiste, het dossier, de geheimhouding en de aansprakelijkheid. Wie wil weten of die rechten gelden, begint dus hier.

De partijen

Aan de ene kant staat de hulpverlener: een natuurlijk persoon of een rechtspersoon die in de uitoefening van een geneeskundig beroep of bedrijf handelt. Dat kan dus ook een ziekenhuis of een kliniek zijn en niet alleen de arts zelf. Aan de andere kant staat de opdrachtgever, degene die de afspraak maakt. Degene op wiens persoon de handelingen rechtstreeks betrekking hebben, heet de patiënt. Vaak zijn de opdrachtgever en de patiënt dezelfde persoon, maar dat hoeft niet: een ouder kan de overeenkomst sluiten voor een kind.

Welke handelingen eronder vallen

De wet omschrijft handelingen op het gebied van de geneeskunst ruim:

• Onderzoek, advies en behandeling die erop zijn gericht iemand van een ziekte te genezen, ziekte te voorkomen of zijn gezondheid te beoordelen, en ook verloskundige bijstand.
• Alles wat een arts of tandarts in die hoedanigheid doet, ook als het niet om genezing, voorkoming van ziekte of beoordeling van de gezondheid gaat, zoals een sterilisatie op eigen verzoek.

- Verplegen en verzorgen in dat kader, zoals hulp bij het wassen tijdens een opname, en het rechtstreeks ten behoeve van de patiënt zorgen voor de materiële omstandigheden waaronder de behandeling kan plaatsvinden, zoals het klaarzetten van steriele instrumenten.

Wanneer er géén behandelingsovereenkomst is

Het vierde lid haalt een belangrijke categorie eruit: onderzoek of begeleiding die in opdracht van iemand anders dan de betrokkene plaatsvindt om aanspraken of verplichtingen vast te stellen, om toegang tot een verzekering of voorziening te beoordelen, of om te bepalen of iemand geschikt is voor een opleiding, een baan of bepaald werk. De keuringsarts van een verzekeraar of een bedrijfsarts die een geschiktheidsoordeel geeft, sluit dus geen behandelingsovereenkomst met de onderzochte persoon. Het vierde lid kijkt daarbij naar twee dingen tegelijk: in wiens opdracht het onderzoek plaatsvindt, en met welk doel.

Een voorbeeld. Iemand komt bij de huisarts met klachten: dat is een behandelingsovereenkomst, met alle rechten van dien. Diezelfde persoon wordt een maand later onderzocht door een arts die in opdracht van een verzekeraar beoordeelt of hij voor een polis in aanmerking komt: dat is geen behandelingsovereenkomst. Laat hij vervolgens bij een arts met een laser een tatoeage verwijderen, dan valt ook dat onder de behandelingsovereenkomst, omdat het een handeling is die een arts in die hoedanigheid verricht.

In de praktijk

Voor patiënten is het van belang te weten dat de rechten uit deze afdeling ook gelden bij handelingen die niet op genezing zijn gericht, zolang een arts of tandarts ze in die hoedanigheid verricht. Voor hulpverleners en instellingen is de reikwijdte van belang omdat de rechten uit deze afdeling in beginsel niet ten nadele van de patiënt kunnen worden ingeperkt. En bij een keuring bepaalt de hoedanigheid waarin de arts optreedt wat de betrokkene mag verwachten; duidelijkheid daarover vooraf voorkomt misverstanden. Welke regels van deze afdeling bij zo'n keuring toch van belang kunnen zijn, volgt niet uit dit artikel maar uit artikel 7:464 BW.