Boek 7 Artikel 186 (7:186 BW)

Wat een gift is en wanneer de schenkingsregels meegelden

De bepalingen van deze titel zijn van overeenkomstige toepassing op andere giften dan schenkingen, voor zover de strekking van de betrokken bepalingen in verband met de aard van de handeling zich daartegen niet verzet.
Als gift wordt aangemerkt iedere handeling die er toe strekt dat degeen die de handeling verricht, een ander ten koste van eigen vermogen verrijkt. Zolang degene tot wiens verrijking de handeling strekt, de prestatie niet heeft ontvangen, noch daarop aanspraak kan maken, worden handelingen als bedoeld in de eerste volzin niet beschouwd als gift.

Toelichting

Niet elke bevoordeling gebeurt via een schenkingsovereenkomst. Iemand kan een schuld kwijtschelden, afzien van een recht, een vordering laten verjaren of iets voor veel te weinig verkopen. Dit artikel vangt die gevallen op onder de noemer gift en bepaalt dat de regels van de titel over schenking daarop van overeenkomstige toepassing zijn, voor zover de aard van de handeling zich daar niet tegen verzet.

Het verschil tussen schenking en gift

Een schenking is een overeenkomst om niet die de ander verrijkt ten koste van het vermogen van de schenker. Een gift is ruimer: het is iedere handeling die ertoe strekt dat degene die haar verricht, een ander verrijkt ten koste van zijn eigen vermogen. Er hoeft dus geen overeenkomst aan ten grondslag te liggen. Elke schenking is een gift, maar niet elke gift is een schenking.

Wanneer een handeling een gift wordt

Het tweede lid bevat een belangrijke tijdgrens. Zolang degene die erdoor wordt verrijkt de prestatie nog niet heeft ontvangen en er ook nog geen aanspraak op kan maken, is er geen gift. Er moet dus daadwerkelijk iets zijn gebeurd of er moet ten minste een afdwingbare aanspraak zijn ontstaan. Een voornemen, een plan of een nog niet uitgevoerde bevoordeling telt niet mee.

Voorbeelden van giften die geen schenking zijn

De praktijk kent er veel, en de gevolgen zijn niet altijd voorzien.

Kwijtschelding van een openstaande schuld.
Verkoop voor een veel te lage prijs, voor zover het verschil een bevoordeling is.
Afstand doen van een recht of een aanspraak ten gunste van iemand anders.

- Renteloos of onder de marktprijs iets ter beschikking stellen, waar het voordeel bij de ander terechtkomt.

De grens van de schakelbepaling

De regels van de titel gelden alleen voor zover hun strekking zich er niet tegen verzet, gelet op de aard van de handeling. Sommige bepalingen zijn geschreven met een overeenkomst voor ogen en passen slecht bij een eenzijdige handeling. Per bepaling moet dus worden bekeken of zij past. Voor giften waarbij een tegenprestatie hoort en voor de begunstiging bij een sommenverzekering gelden bovendien afzonderlijke regels.

Voorbeeld: een vader scheldt zijn zoon een lening kwijt. Er is geen schenkingsovereenkomst gesloten, maar de zoon is verrijkt ten koste van het vermogen van de vader. Dat is een gift, en daarmee komen de regels van deze titel in beeld, bijvoorbeeld die over vernietigbaarheid en over de positie van andere belanghebbenden.

In de praktijk

Het begrip gift is breder dan mensen denken, en het speelt op onverwachte momenten een rol: bij de afwikkeling van een nalatenschap, bij de vraag of iemand is benadeeld, en bij de beoordeling van transacties binnen een familie. Wie bewust iemand bevoordeelt, doet er goed aan dat vast te leggen en de gevolgen te overzien. Wie meent dat een handeling een verkapte bevoordeling was, kijkt eerst naar de kern: is er verrijking van de een ten koste van het vermogen van de ander, en is de prestatie al ontvangen of opeisbaar?

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Relevante jurisprudentie

Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.

Kan ook nalaten een bevoordeling opleveren?

Hoge Raad · 2004-02-13 · ECLI:NL:HR:2004:AN8172

Bij de regeling rond de voortzetting van een familiebedrijf was geen meerwaardeclausule bedongen, terwijl dat in zulke gevallen gebruikelijk is. In cassatie werd betoogd dat elke schenking een handelen vereist en dat een niet-handelen nooit een bevoordeling kan zijn. De Hoge Raad verwierp dat betoog in zijn algemeenheid: bevoordeling uit vrijgevigheid kan onder omstandigheden ook plaatsvinden door een niet-handelen. Voor de giftregeling betekent dit dat ook het bewust achterwege laten van een beding een gift kan opleveren.
Wat is precies het voorwerp van de gift?

Hoge Raad · 2016-02-26 · ECLI:NL:HR:2016:319

Een woning werd overgedragen voor een prijs die gelijk was aan de waarde in het economische verkeer, waarna een deel van de koopsom werd kwijtgescholden. De Hoge Raad oordeelde dat een verkoop tegen de marktwaarde geen gift kan opleveren, omdat de koper daardoor niet ten laste van het eigen vermogen van de verkoper wordt verrijkt. De gift bestaat alleen uit het kwijtgescholden bedrag. Daarmee laat dit arrest zien hoe de omschrijving van de gift wordt toegepast: je moet vaststellen welke handeling de verrijking teweegbrengt, en niet de hele transactie als gift aanmerken.
Is een onzakelijke lening op zichzelf een gift?

Hoge Raad · 2024-04-05 · ECLI:NL:HR:2024:518

Binnen een familie werd een lening verstrekt zonder zakelijke voorwaarden, die later werd kwijtgescholden. De Hoge Raad oordeelde dat het verstrekken van een onzakelijke lening niet al naar zijn aard meebrengt dat de hoofdsom wordt geschonken — ook niet onder de opschortende voorwaarde dat het debiteurenrisico zich verwezenlijkt. Wie stelt dat er toch een voorwaardelijke gift is, moet aannemelijk maken dat partijen dat zijn overeengekomen. Het rentevoordeel dat de lening de ontvanger oplevert, kan op zichzelf wél een gift zijn.

Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.

Wettekst