Boek 7 Artikel 58 (7:58 BW)

Deze titel beschermt de consument die krediet opneemt, maar niet bij elke vorm van krediet. Dit artikel bepaalt eerst dat de titel op kredietovereenkomsten van toepassing is en somt daarna een lange reeks uitzonderingen op. Voor twee vormen van rood staan geldt bovendien een verlicht regime: dan is maar een deel van de bepalingen van kracht.

Wat er buiten valt

• Hypothecair krediet. Krediet dat door een hypotheek of een vergelijkbare zekerheid op een registergoed wordt gewaarborgd, en krediet voor het verkrijgen of behouden van eigendomsrechten op grond of op een bestaand of gepland gebouw.
• Huur en lease. Die vallen erbuiten, tenzij er een verplichting tot aankoop van het object aan vastzit, ook als die verplichting in een apart contract staat of eenzijdig door de kredietgever kan worden ingeroepen, of tenzij het om goederenkrediet gaat als bedoeld in artikel 7:84 BW.
• Kort of gratis krediet. Een geoorloofde debetstand die binnen een maand moet worden afgelost, krediet zonder rente en kosten, en krediet dat binnen drie maanden moet worden terugbetaald met slechts onbetekenende kosten.
• Krediet van de werkgever. Als nevenactiviteit rentevrij of onder de marktrente aan werknemers verstrekt en niet aan het publiek aangeboden.
• Krediet uit een schikking of uitstel. Kredietovereenkomsten die voortkomen uit een schikking voor de rechter of een andere daartoe bevoegde instantie, en overeenkomsten die kosteloos uitstel van betaling van een bestaande schuld geven.

- Beleningen en sociale leningen. Krediet waarbij de consument een goed in bewaring geeft en alleen met dat goed aansprakelijk is, en leningen die op grond van een wettelijke regeling met een algemeen belang aan een beperkt publiek worden verstrekt tegen gunstiger voorwaarden dan de markt biedt.

Waarom die uitzonderingen bestaan

De uitzonderingen zijn geen gaten in de bescherming, maar afbakening. Hypothecair krediet kent een eigen regeling met eigen informatieplichten. Kort renteloos uitstel van betaling zou onder de volle regeling zo duur worden dat aanbieders het niet meer geven. En een belening waarbij de consument alleen zijn ingebrachte goed kan verliezen, brengt hem niet in de schuldenpositie waartegen deze titel beschermt.

Het verlichte regime bij rood staan

Voor een geoorloofde debetstand die op verzoek of binnen drie maanden moet worden terugbetaald, geldt slechts een deel van de titel: de definities, dit artikel, enkele voorschriften over de inhoud van het contract, over informatie tijdens de looptijd en over beëindiging. De regels over reclame en precontractuele informatie gelden alleen als de kredietgever de Europese standaardinformatie voor reclame en voorlichting niet in acht neemt.

Bij een overschrijding, dus rood staan dat stilzwijgend wordt geaccepteerd, is het regime nog smaller: alleen de definities, dit artikel, de bijzondere regeling voor die situatie en de bepaling die de titel dwingend maakt. Ook bij een overschrijding mag er dus niet ten nadele van de consument van deze titel worden afgeweken, en die bescherming kan niet worden ontlopen door de overeenkomst een bijzondere vorm te geven.

Iemand koopt een fiets en betaalt in twaalf maandtermijnen zonder extra kosten. Dat lijkt krediet, maar zonder rente en kosten valt de afspraak buiten deze titel. Wordt er wel rente of een afsluitprovisie gerekend, dan is er een gewone kredietovereenkomst en gelden de informatieplichten, de vorm-eisen en het recht om vervroegd af te lossen onverkort.

In de praktijk

De eerste vraag bij elk conflict over krediet is dus of deze titel wel geldt. Valt het contract onder een uitzondering, dan zijn de gewone regels van het overeenkomstenrecht en eventueel het financieel toezichtrecht van toepassing. Valt het er wel onder, dan kan de consument zich beroepen op alles wat artikel 7:59 BW tot en met artikel 7:73 BW hem geven: informatie vooraf, een schriftelijk contract, bedenktijd en de mogelijkheid tot vervroegde aflossing.