Boek 7 Artikel 457 (7:457 BW)

Een patiënt moet vrijuit kunnen praten met zijn arts. Daarom bepaalt artikel 7:457 BW dat de hulpverlener zonder toestemming van de patiënt geen inlichtingen over hem geeft en geen inzage of afschrift van zijn dossier verstrekt aan anderen. Dat is de kern van het beroepsgeheim in de verhouding tussen hulpverlener en patiënt. Het artikel noemt daarnaast wie niet als buitenstaander telt en wanneer de wet zelf tot verstrekking dwingt, en het maakt een smal voorbehoud voor het geval van artikel 7:448 BW: houdt de hulpverlener informatie bij de patiënt weg omdat die hem kennelijk ernstig nadeel zou opleveren, dan moet hij die inlichtingen juist aan een ander geven zodra het belang van de patiënt dat vergt.

De hoofdregel

Zonder toestemming van de patiënt geen inlichtingen, geen inzage en geen afschrift voor anderen. De wet zegt dat de hulpverlener daarvoor 'zorg draagt': hij moet er ook voor zorgen dat anderen binnen zijn praktijk of instelling de gegevens niet zonder grondslag verstrekken. Wordt er wel verstrekt, dan mag dat bovendien alleen voor zover de persoonlijke levenssfeer van een ander daardoor niet wordt geschaad. De geheimhouding geldt tegenover iedereen: familie, werkgevers, verzekeraars, de politie en andere hulpverleners die niet bij de behandeling betrokken zijn.

Wie niet als buitenstaander geldt

• Rechtstreeks betrokkenen bij de behandeling: collega's die daadwerkelijk meewerken aan de zorg, zoals de verpleegkundige op de afdeling of de anesthesist bij de ingreep, en ook degene die de hulpverlener vervangt. Zij mogen alleen krijgen wat voor hun eigen werk nodig is.

- Degenen wier toestemming nodig is voor de behandeling, zoals ouders van een kind of de vertegenwoordiger van een patiënt die zelf niet kan beslissen. Zij kunnen hun taak immers niet uitoefenen zonder informatie.

De rem daarop

Ook tegenover die laatste groep is de informatiestroom niet onbeperkt. Kan de hulpverlener door te vertellen niet meer geacht worden de zorg van een goed hulpverlener in acht te nemen, dan laat hij het achterwege. De maatstaf is dezelfde als die van artikel 7:453 BW, dat van de hulpverlener vraagt dat hij bij zijn werkzaamheden de zorg van een goed hulpverlener in acht neemt. Wanneer verstrekking aan een ouder of vertegenwoordiger met die zorg in strijd komt, hangt af van de omstandigheden van het geval; de wet laat dat oordeel aan de hulpverlener.

Wanneer de wet doorbreking eist

De beperkingen gelden niet wanneer een wettelijke regeling tot verstrekking verplicht. Denk aan meldingen die op grond van wetgeving over de volksgezondheid moeten worden gedaan. Er is dus verschil tussen mogen en moeten: alleen een echte wettelijke plicht doorbreekt het geheim langs deze weg. Daarnaast bevatten de artikelen 7:458, 7:458a en 7:458b BW eigen uitzonderingen, voor wetenschappelijk onderzoek en voor het dossier van een overleden patiënt.

Een voorbeeld. Een werkgever belt het ziekenhuis om te vragen hoe het met een opgenomen medewerker gaat. Zonder toestemming van die medewerker mag het ziekenhuis niets zeggen, ook niet of hij er ligt. Een verzekeraar die gegevens wil voor de beoordeling van een claim, kan alleen terecht met toestemming van de patiënt zelf.

In de praktijk

Voor patiënten is het goed te weten dat zij zelf bepalen wie wat hoort, en dat een eenmaal gegeven toestemming kan worden ingetrokken. Voor hulpverleners volgt uit het artikel dat alleen wordt verstrekt wat nodig is, aan wie het nodig heeft, op een grondslag die de wet erkent: toestemming, rechtstreekse betrokkenheid bij de behandeling, een rol als vertegenwoordiger of een wettelijke plicht. Vastlegging van die grondslag maakt later aantoonbaar waarom er is verstrekt.