Artikel 7:79 BW: Pandrecht en eigendomsvoorbehoud bij consumentenkrediet

Zekerheid geven voor een consumentenkrediet kan, maar alleen op de zaak waar het krediet over gaat. Dit artikel bepaalt dat een stil pandrecht tot zekerheid van een kredietverplichting uitsluitend mag worden gevestigd op een zaak die de consument met het geleende geld heeft aangeschaft, of waarvan hij op grond van het krediet het genot krijgt. Voor een eigendomsvoorbehoud geldt hetzelfde.

Wat wel en niet kan

Financiert de consument een wasmachine, dan kan de kredietgever zich op die wasmachine zekerheid laten geven. Wat hij niet kan, is een pandrecht bedingen op de rest van de inboedel of op de auto die de consument al had en die niet met dit krediet is betaald. De zekerheid blijft dus binnen de transactie waaruit de schuld voortkomt. Datzelfde geldt voor het eigendomsvoorbehoud: de leverancier kan de eigendom van het gefinancierde goed voorbehouden, maar niet die van andere zaken.

Waarom die beperking

Zonder deze regel zou een consument voor een betrekkelijk klein krediet zijn hele huisraad kunnen verpanden. Bij een achterstand zou de kredietgever dan een drukmiddel hebben dat volstrekt niet in verhouding staat tot de schuld, en zou de consument alles kunnen kwijtraken wat hij nodig heeft om te blijven functioneren. De koppeling aan het gefinancierde goed houdt de zekerheid in verhouding tot het krediet.

De uitzondering voor gemeentelijke kredietbanken

Voor kredietverlening door een gemeentelijke kredietbank geldt deze beperking niet in twee situaties: bij kredieten aan huishoudens met een laag inkomen, waarbij de wet aanknoopt bij de normen van de Participatiewet, en bij een saneringskrediet in het kader van een regeling van bestaande schulden. Die uitzondering is er in het belang van de consument zelf: zonder de mogelijkheid om ruimer zekerheid te vragen, zou deze groep juist geen krediet meer krijgen bij de instelling die het goedkoopst is.

Iemand koopt op afbetaling een fiets en een televisie bij dezelfde winkel, en financiert alleen de televisie. De leverancier kan zich de eigendom van de televisie voorbehouden, maar niet die van de fiets, die contant is betaald. Een beding dat beide zaken onder het voorbehoud brengt, gaat verder dan is toegestaan.

Hoe dit doorwerkt

De beperking van dit artikel is het startpunt voor twee volgende bepalingen. Artikel 7:80 BW regelt wat er gebeurt als de zaak tenietgaat en er een vergoeding voor in de plaats komt. Artikel 7:81 BW bepaalt in welke gevallen de kredietgever de afgifte van de zaak kan vorderen en wanneer dat door de aflossing niet meer kan. Samen zorgen zij dat de zekerheid beperkt blijft in omvang én in tijd.

In de praktijk

Voor de consument is dit een eenvoudige toets: is de zaak waarop zekerheid wordt gevraagd dezelfde als de zaak die met dit krediet is betaald of geleverd? Zo niet, dan is het beding niet toegestaan. Bij grote kredieten boven de grens van artikel 7:75 BW geldt deze bescherming overigens niet. Voor de kredietgever betekent het dat een stil pandrecht op een zaak en een eigendomsvoorbehoud niet verder kunnen reiken dan het gefinancierde object zelf; andere vormen van zekerheid begrenst dit artikel niet.