Boek 7 Artikel 939 (7:939 BW)

Artikel 7:939 BW regelt het geld dat overblijft als een verzekering tussentijds eindigt. Wordt de overeenkomst opgezegd voordat de periode waarvoor premie is betaald is verstreken, dan wordt de lopende premie naar billijkheid verminderd. In de praktijk betekent dat: het deel van de premie dat ziet op de periode waarin geen dekking meer is, hoort terug naar de verzekeringnemer. Er is één uitzondering: bij opzegging wegens opzet om de verzekeraar te misleiden geldt de vermindering niet.

Voor wie geldt dit

De regel geldt bij elke tussentijdse opzegging, ongeacht wie opzegt en om welke reden. Zegt de verzekeringnemer op omdat hij een andere aanbieder heeft gevonden, dan geldt zij; zegt de verzekeraar op omdat hij het risico niet langer wil dragen, ook. Ook wanneer een opzeggingsrecht voortvloeit uit een wijziging van de voorwaarden ten nadele van de verzekeringnemer, blijft de premie voor de niet-verstreken periode niet bij de verzekeraar hangen.

Waarom naar billijkheid

De wet zegt niet dat de premie zuiver naar het aantal resterende dagen wordt teruggerekend, maar dat zij naar billijkheid wordt verminderd. Dat is bewust ruim. Bij sommige verzekeringen is het risico niet gelijk over het jaar verdeeld: een verzekering van een oogst, een evenement of een zeilboot draagt in bepaalde maanden veel meer risico dan in andere. Ook heeft de verzekeraar kosten gemaakt bij het aangaan van de overeenkomst. De billijkheid laat toe om daarmee rekening te houden, maar niet om onder de verplichting uit te komen.

De uitzondering bij misleiding

Wordt de overeenkomst opgezegd omdat de verzekeringnemer heeft gehandeld met het opzet de verzekeraar te misleiden, dan bestaat geen recht op vermindering. De verzekeraar mag de volledige lopende premie houden. Dat is een prikkel tegen fraude en past bij de andere gevolgen die de wet aan opzettelijke misleiding verbindt, zoals het verlies van het recht op uitkering.

Een voorbeeld. Iemand zegt halverwege het jaar zijn inboedelverzekering op omdat hij naar het buitenland verhuist. Hij had de jaarpremie in één keer betaald. De verzekeraar moet dan een billijk deel terugbetalen; hij mag rekening houden met gemaakte kosten, maar hij mag niet het hele bedrag houden met een enkel beroep op zijn polisvoorwaarden.

Kan hiervan worden afgeweken

Nee. Artikel 7:943 BW noemt dit artikel bij de bepalingen waarvan niet kan worden afgeweken. Een polisvoorwaarde die bepaalt dat bij tussentijdse beëindiging nooit premie wordt terugbetaald, mist dus werking. Dat is van belang, want zulke bepalingen komen in de praktijk voor.

In de praktijk

Vraag bij elke tussentijdse beëindiging expliciet om een afrekening van de premie en vraag om een toelichting als het teruggestorte bedrag laag uitvalt. Let op het verschil met de situatie waarin over een volledig jaar helemaal geen risico is gelopen: dan geldt de eigen regeling van artikel 7:938 BW, die verder gaat dan een billijke vermindering.