Artikel 1018k Rv: Gebondenheid aan de uitspraak en de uitweg bij later ontdekte schade

Een uitspraak in een collectieve zaak werkt verder dan de partijen die in de zaal stonden. Zodra zij onherroepelijk is — er is geen gewoon rechtsmiddel meer tegen mogelijk — bindt zij niet alleen de procespartijen, maar ook alle gedupeerden die tot de omschreven groep behoren en zich niet hebben afgemeld, plus de mensen buiten Nederland die hebben laten weten mee te doen.

Vanaf wanneer u geld kunt vragen

Vanaf het moment dat de uitspraak onherroepelijk is, kunnen deze mensen aanspraak maken op hun vergoeding, op de manier en onder de voorwaarden die in de uitspraak staan. Is de uitspraak uitvoerbaar bij voorraad verklaard, dan hoeft daar niet op te worden gewacht: de afwikkeling kan dan al lopen terwijl er nog een rechtsmiddel openstaat.

Dat onderscheid is meer dan een formaliteit. Zonder uitvoerbaarverklaring bij voorraad kan een cassatieberoep de uitbetaling jarenlang ophouden. Met zo'n verklaring komt het geld eerder beschikbaar, met het risico dat een latere uitspraak alles weer op losse schroeven zet.

Wie zijn schade nog niet kende

De wet ziet een eerlijkheidsprobleem: wie zich moest afmelden op het moment van de aankondiging, kon dat alleen weloverwogen doen als hij toen al wist dat hij schade had. Bij sluipende schade — een gezondheidsklacht die pas jaren later opkomt, een gebrek dat pas bij verkoop blijkt — is dat niet zo. Voor wie bij die aankondiging niet met zijn schade bekend kon zijn, heeft de uitspraak geen gevolg als hij ná het bekend worden ervan schriftelijk laat weten niet gebonden te willen zijn.

Die mededeling gaat naar de gedaagde, of, als er een collectieve schadeafwikkeling is vastgesteld, naar de persoon die in de regeling is aangewezen om dit soort berichten te ontvangen.

De termijn die de gedaagde kan stellen

Zo'n open uitweg kan niet eindeloos boven de markt blijven hangen. De gedaagde kan daarom schriftelijk een termijn stellen van ten minste zes maanden, waarbinnen de betrokkene kan laten weten dat hij niet gebonden wil zijn. Reageert die niet binnen die termijn, dan blijft de uitspraak voor hem gelden. Stelt de gedaagde die termijn bij een vastgestelde afwikkeling, dan moet hij daarbij ook meedelen wie de persoon is aan wie de mededeling kan worden gericht.

Een voorbeeld

Een collectieve zaak over een bouwproduct wordt afgerond met een schaderegeling. Een woningeigenaar merkt pas vier jaar later scheurvorming die daaraan is toe te schrijven. Hij kon bij de aankondiging niet weten dat hij schade had. Meldt hij zich na die ontdekking schriftelijk af, dan is hij niet aan de uitkomst gebonden en kan hij zijn eigen weg gaan. Krijgt hij van de aansprakelijke partij een brief met een termijn van zes maanden, dan moet hij binnen die tijd kiezen.

In de praktijk

Reageer op zo'n brief, ook als u nog twijfelt. Niets doen is hier een keuze: u blijft dan aan de collectieve uitkomst gebonden, met de vergoeding die daarbij hoort. Kiest u wel voor uw eigen weg, houd dan in de gaten dat u die vordering zelf moet instellen en dat verjaringstermijnen gewoon doorlopen.