Artikel 1018h Rv: Goedkeuring van een schikking in een collectieve procedure

Komen de exclusieve belangenbehartiger en de gedaagde er tijdens de collectieve procedure samen uit, dan is die afspraak nog niet zonder meer bindend voor de duizenden mensen om wie het gaat. Zij hebben er zelf niet over onderhandeld. Daarom moet de regeling aan de rechter worden voorgelegd, die haar toetst en goedkeurt of weigert.

Waarom de rechter ernaar kijkt

De partijen aan tafel hebben allebei belang bij een deal, maar niet noodzakelijk bij een goede deal voor iedereen. De gedaagde wil een lage prijs en zekerheid, de belangenbehartiger wil een resultaat kunnen laten zien. De rechterlijke toets is het tegenwicht: hij beoordeelt of de regeling voldoende is opgebouwd en of de belangen van de groep echt gedekt zijn. Hij hanteert daarbij dezelfde maatstaven als bij de verbindendverklaring van een collectieve schikking buiten rechte.

Hoe de goedkeuring verloopt

De wet verklaart voor deze goedkeuring een reeks bepalingen uit de regeling voor collectieve schikkingen van overeenkomstige toepassing. Praktisch betekent dat: dezelfde eisen aan wat er wordt overgelegd, dezelfde soepele regels over de toezending van stukken en de publicatie ervan, dezelfde bevoegdheid om regie op de procedure te voeren, en de mogelijkheid dat een belangenorganisatie verweer voert zoals artikel 1014 Rv dat toestaat. Ook de oproeping hoort erbij: de bekende gerechtigden krijgen vooraf een gewone brief en daarnaast volgt een aankondiging in aangewezen nieuwsbladen, zodat zij zich kunnen laten horen voordat de rechter over de goedkeuring beslist. Verder kan de rechter deskundigen inschakelen en de kosten daarvan verdelen op de manier die artikel 1016 Rv aangeeft.

Bekendmaking en de uitweg voor de gedupeerde

Is de regeling goedgekeurd, dan gelden de bekendmakingsregels van artikel 1017 Rv: bericht aan de bekende gerechtigden, aankondiging in aangewezen nieuwsbladen, inzage van de stukken, en zo nodig aanvullende aanwijzingen van de rechter over hoe dat moet gebeuren. Daarnaast zorgt de exclusieve belangenbehartiger ervoor dat de goedkeuring — of juist de weigering — op zijn eigen webpagina komt te staan en in het centraal register voor collectieve acties wordt aangetekend.

Belangrijk voor de individuele gedupeerde: de regels over afmelden uit artikel 1018f Rv gelden ook hier. Wie niet aan de goedgekeurde regeling gebonden wil zijn, kan dat binnen de gestelde termijn schriftelijk aan de griffie laten weten, met dezelfde gevolgen voor de verjaring en met dezelfde beperking dat hij daarna niet in een nieuwe collectieve zaak over dezelfde gebeurtenis kan meeliften.

Als de goedkeuring wordt geweigerd

Alleen tegen een weigering staat beroep in cassatie open, en dan nog uitsluitend als partijen dat samen doen. Tegen een goedkeuring kan niemand in cassatie. Verder geldt de regeling over herroeping op dezelfde manier als bij een verbindendverklaring: dat buitengewone middel staat open voor de betrokken organisaties gezamenlijk en voor de overige verzoekende partij gezamenlijk, en het werkt niet ten nadele van een gerechtigde die zich ertegen verzet.

In een zaak over verborgen kosten bij een financieel product bereiken de stichting en de aanbieder een regeling met vaste bedragen per klantcategorie. De rechter vindt de vergoeding voor een van de categorieën te mager en weigert goedkeuring. Partijen kunnen dan samen in cassatie, of terug naar de tekentafel om de regeling te verbeteren.

In de praktijk

Voor gedupeerden is dit het moment waarop de uitkomst concreet wordt. Lees de aankondiging goed: daarin staat hoe u aanspraak maakt op de vergoeding, welke termijn daarvoor geldt en hoe u zich kunt afmelden als u zelf wilt blijven procederen. Doet u niets, dan bent u aan de goedgekeurde regeling gebonden.