Artikel 1018c Rv: De dagvaarding en de eerste fase van een collectieve vordering

De dagvaarding en de eerste fase van een collectieve vordering

Onverminderd artikel 111, tweede lid, vermeldt de dagvaarding waarmee de collectieve vordering bedoeld in artikel 305a van Boek 3 van het Burgerlijk Wetboek wordt ingesteld: a. een omschrijving van de gebeurtenis of de gebeurtenissen waarop de collectieve vordering betrekking heeft; b. een omschrijving van de personen tot bescherming van wier belangen de collectieve vordering strekt; c. een omschrijving van de mate waarin de te beantwoorden feitelijke en rechtsvragen gemeenschappelijk zijn; d. een omschrijving van de wijze waarop voldaan is aan de ontvankelijkheidseisen van artikel 305a, eerste tot en met derde lid, van Boek 3 van het Burgerlijk Wetboek of van de gronden waarop het zesde lid van dat artikel van toepassing is; e. de gegevens die de rechter in staat stellen om voor deze collectieve vordering een Exclusieve Belangenbehartiger aan te wijzen, voor het geval andere collectieve vorderingen voor dezelfde gebeurtenis overeenkomstig artikel 1018d worden ingesteld; f. de verplichting van de eiser om van de zaak aantekening te maken in het register, bedoeld in het tweede lid, en om te vermelden wat ingevolge dit artikel de gevolgen zijn van die aantekening.
Op straffe van niet ontvankelijkheid wordt in afwijking van artikel 125, tweede lid, het exploot van dagvaarding ter griffie ingediend binnen twee dagen na de dag van dagvaarding, onder gelijktijdige aantekening van de dagvaarding in het centraal register voor collectieve acties als bedoeld in artikel 305a, zevende lid, van Boek 3 van het Burgerlijk Wetboek. De aantekening gaat vergezeld van een uittreksel van de dagvaarding.
Tenzij de rechter eiser aanstonds niet ontvankelijk verklaart overeenkomstig het tweede lid, houdt hij de zaak aan totdat een termijn van drie maanden na aantekening in het register, bedoeld in het tweede lid, is verstreken. Tenzij ingevolge artikel 1018d, tweede lid, deze termijn is verlengd of een andere collectieve vordering voor dezelfde gebeurtenis of gebeurtenissen is ingesteld, wordt na het verstrijken van de termijn de behandeling van de zaak voortgezet in de stand waarin zij zich bevindt.
De in artikel 128, tweede lid, bedoelde roldatum voor het nemen van de conclusie van antwoord wordt bepaald op een termijn van zes weken nadat de in het derde lid bedoelde termijn is verstreken.
Inhoudelijke behandeling van de collectieve vordering vindt slechts plaats indien en nadat de rechter heeft beslist: a. dat eiser voldoet aan de ontvankelijkheidseisen van artikel 305a, eerste tot en met derde lid, van Boek 3 van het Burgerlijk Wetboek of aan de ontvankelijkheidseisen waaraan op grond van het zesde lid van dat artikel moet zijn voldaan; b. dat de eiser voldoende aannemelijk heeft gemaakt dat het voeren van deze collectieve vordering efficiënter en effectiever is dan het instellen van een individuele vordering doordat de te beantwoorden feitelijke en rechtsvragen in voldoende mate gemeenschappelijk zijn, het aantal personen tot bescherming van wier belangen de vordering strekt, voldoende is en, indien de vordering strekt tot schadevergoeding, dat zij alleen dan wel gezamenlijk een voldoende groot financieel belang hebben; c. dat niet summierlijk van de ondeugdelijkheid van de collectieve vordering blijkt op het moment waarop het geding aanhangig wordt. In afwijking van artikel 128, derde lid, mag de verweerder volstaan met de verweren die betrekking hebben op het onder a tot en met c genoemde, totdat hierover is beslist.
Indien een collectieve vordering voor dezelfde gebeurtenis of gebeurtenissen wordt ingesteld na het aanhangig worden van de collectieve vordering bedoeld in het eerste lid maar voordat de termijn bedoeld in artikel 1018d is aangevangen, wordt de zaak, zo nodig na verwijzing, gevoegd met de reeds aanhangige collectieve vordering als bedoeld in het tweede lid, onder a.

Toelichting

Een collectieve vordering begint met een dagvaarding, maar die moet veel meer bevatten dan een gewone. De rechter moet er meteen uit kunnen opmaken waar de zaak over gaat, voor wie er wordt geprocedeerd en waarom juist deze organisatie dat mag doen. Daarna volgt een aanloopfase waarin andere organisaties zich kunnen melden en de rechter beslist of de zaak in deze vorm door mag.

Wat er in de dagvaarding moet staan

De gebeurtenis en de groep. Waarop de vordering betrekking heeft, en welke personen de organisatie wil beschermen.
De gemeenschappelijkheid. In hoeverre de feitelijke en juridische vragen voor die groep dezelfde zijn.
De ontvankelijkheid. Hoe de organisatie voldoet aan de eisen die het Burgerlijk Wetboek aan een belangenorganisatie stelt, of waarom zij onder de lichtere uitzondering valt.
De gegevens voor de aanwijzing. Alles wat de rechter nodig heeft om te bepalen wie exclusieve belangenbehartiger wordt als er meer organisaties opstaan.

- De registratieplicht. De eiser vermeldt dat hij de zaak in het register laat aantekenen en wat daarvan de gevolgen zijn.

Registratie binnen twee dagen

De dagvaarding moet binnen twee dagen na de dag van dagvaarding bij de griffie worden ingediend, met gelijktijdige aantekening in het centraal register voor collectieve acties en een uittreksel van de dagvaarding erbij. Dit is een harde termijn: gebeurt het niet, dan volgt niet-ontvankelijkheid. Het register maakt de zaak zichtbaar voor andere organisaties en voor gedupeerden.

De wachttijd en het antwoord

Na de aantekening houdt de rechter de zaak drie maanden aan, zodat andere organisaties zich kunnen melden. Meldt niemand zich en wordt de termijn niet verlengd, dan gaat de behandeling verder in de stand waarin de zaak zich bevindt. De roldatum voor de conclusie van antwoord ligt vervolgens zes weken na het verstrijken van die wachttijd.

De toets vóór de inhoud

De rechter beslist eerst of de zaak inhoudelijk mag worden behandeld. Hij kijkt of de eiser aan de ontvankelijkheidseisen voldoet, of de collectieve route efficiënter en effectiever is dan losse procedures — daarvoor moeten de vragen voldoende gemeenschappelijk zijn, de groep voldoende groot en, bij schadevergoeding, het financiële belang voldoende — en of niet meteen al blijkt dat de vordering ondeugdelijk is. Zolang daarover niet is beslist, mag de gedaagde zich in zijn antwoord beperken tot juist deze punten.

In de praktijk

Voor een gedaagde is dit de belangrijkste kans van de hele procedure: hij kan de zaak laten stranden op de poort, zonder al inhoudelijk verweer te hoeven voeren over de aansprakelijkheid.

Voor een gedupeerde verklaart dit waarom er in het eerste jaar zo weinig lijkt te gebeuren. Wordt binnen de wachttijd een tweede collectieve vordering over dezelfde gebeurtenis ingesteld, dan moet dat bij dezelfde rechtbank gebeuren en worden de zaken na inschrijving op de rol samen als één zaak behandeld. Alleen een vordering die al vóór de aantekening in het register is ingesteld, wordt met de lopende zaak gevoegd, zo nodig na verwijzing.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Relevante jurisprudentie

Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.

Gelden de dagvaardingseisen ook in hoger beroep?

Hoge Raad · 2025-02-21 · ECLI:NL:HR:2025:321

In een collectieve procedure kwam de vraag op of de gegevens die art. 1018c lid 1 Rv voor de dagvaarding voorschrijft, en de inschrijving in het centraal register van lid 2, ook moeten worden herhaald in de dagvaarding in hoger beroep en in de processtukken in cassatie. De Hoge Raad antwoordt ontkennend: uit de tekst blijkt dat het voorschrift geldt voor de dagvaarding waarmee de collectieve vordering wordt ingesteld, dus die in eerste aanleg, en dat strookt met het doel ervan, namelijk de rechter in staat stellen de ontvankelijkheid te beoordelen en andere organisaties de kans geven zich te melden. Na het verstrijken van de termijn voor andere organisaties speelt dat laatste niet meer. Daarmee is duidelijk dat art. 1018c Rv de start van de procedure regelt en niet het hoger beroep.
Naar welk moment toetst de rechter in hoger beroep?

Hoge Raad · 2026-07-17 · ECLI:NL:HR:2026:1198

Twee verweersters betoogden dat de eisen die aan een belangenorganisatie worden gesteld, moeten worden beoordeeld naar het moment van de dagvaarding en niet naar de stand van zaken ten tijde van de uitspraak in hoger beroep. De Hoge Raad verwerpt dat. Hij overweegt dat art. 1018c lid 1 onder d Rv een instructie aan de organisatie bevat om de rechter de nodige informatie te geven, maar niet bepaalt naar welk moment moet worden getoetst, en dat ook art. 1018c lid 5 onder a Rv dat niet doet. Bij gebreke van zo'n aanwijzing geldt de gewone regel van het hoger beroep dat de rechter oordeelt naar de toestand ten tijde van zijn beslissing.

Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.

Wettekst