Artikel 849 Rv: De toezichthouder als laatste bron van gegevens

De toezichthouder is niet het eerste adres voor wie bewijs zoekt in een kartelschadezaak. Artikel 849 Rv bepaalt dat een mededingingsautoriteit alleen inzage, afschrift of uittreksel verschaft als er geen andere partij is die de gegevens redelijkerwijs kan verstrekken. De autoriteit is dus het sluitstuk: eerst de partijen zelf en eventuele derden, en pas daarna het dossier van de handhaver.

De volgorde die de wet oplegt

De eis is er een van redelijkheid, niet van absolute onmogelijkheid. Het gaat erom of een andere partij de gegevens zonder onevenredige moeite kan aanleveren. Beschikt de aangesproken onderneming zelf over de facturen, de correspondentie of de interne stukken, dan moet de vordering daar naartoe. Pas als die weg leeg blijkt, bijvoorbeeld omdat de onderneming niet meer bestaat of de stukken aantoonbaar niet meer heeft, komt de autoriteit in beeld.

Wat u moet aantonen

Wie zich tot de autoriteit wendt, zal aannemelijk moeten maken dat de andere routes zijn geprobeerd of kansloos zijn. Dat betekent in de praktijk: laten zien welke partijen zijn aangeschreven, wat zij hebben geleverd en waar het gat zit dat overblijft. Een enkele stelling dat het dossier van de toezichthouder handiger is, volstaat niet.

Samenloop met de andere regels

Deze bepaling komt bovenop de rest. De algemene inzageregeling van de artikelen 194, 195 en 195a Rv blijft gelden, en ook binnen deze afdeling verandert er niets: wat artikel 846 Rv gesloten houdt blijft gesloten, wat artikel 847 Rv uitstelt blijft uitgesteld, en artikel 850 Rv schrijft de rechter voor om steeds de doeltreffendheid van de publieke handhaving mee te wegen. Voldoen aan dit artikel opent dus geen deur die elders dicht zit.

Een voorbeeld. Een groep afnemers wil de omvang van de prijsopslag berekenen en heeft daarvoor gegevens over leveringen van meerdere producenten nodig. Twee producenten leveren hun administratie aan; een derde is failliet en zijn administratie is niet meer te achterhalen. Voor dat laatste deel kan het dossier van de toezichthouder in beeld komen, voor de rest niet.

In de praktijk

Bouw uw bewijsverzameling in die volgorde op en leg de stappen vast. Dat scheelt tijd: een vordering die te vroeg op de toezichthouder is gericht, strandt op dit artikel en moet daarna alsnog langs de partijen.

Voor de toezichthouder zelf betekent de regel dat zij niet als archief voor civiele procedures wordt gebruikt. Dat is geen onwil, maar een bewuste keuze om de handhavingstaak niet te laten ondersneeuwen in schadeclaims.