Artikel 846 Rv: Clementie- en schikkingsverklaringen blijven gesloten

Twee soorten stukken uit het dossier van een mededingingsautoriteit blijven in een schadeprocedure volledig buiten beeld. Artikel 846 Rv bepaalt dat van clementieverklaringen en van verklaringen met het oog op een schikking geen inzage, afschrift of uittreksel wordt verschaft. Het gaat om een absoluut verbod: er valt niets af te wegen en de rechter kan er geen uitzondering op maken.

Om welke stukken het gaat

Een clementieverklaring is de verklaring waarmee een deelnemer aan een verboden afspraak zichzelf bij de toezichthouder meldt en opening van zaken geeft, in ruil voor vermindering of kwijtschelding van de boete. Een schikkingsverklaring is de verklaring waarin een onderneming tegenover de autoriteit erkent wat zij heeft gedaan om de procedure met een schikking af te doen. Beide bestaan alleen doordat de betrokkene ze vrijwillig aflegt.

Waarom de bescherming absoluut is

Zonder deze bescherming zou niemand zichzelf nog melden. Wie opening van zaken geeft, zou daarmee meteen het bewijsstuk aanleveren waarmee gedupeerden hem kunnen aanspreken, terwijl de zwijgende deelnemers buiten schot blijven. Dat zou het clementiebeleid onbruikbaar maken, en juist via clementie komen kartels aan het licht. De wetgever heeft daarom gekozen voor een harde grens in plaats van een belangenafweging per geval.

Ook geen bewijs

Het tweede lid maakt de bescherming sluitend. Zulke verklaringen tellen niet mee als bewijs wanneer iemand schadevergoeding vordert omdat het mededingingsrecht is geschonden. Komt een verklaring toch langs een andere weg in handen van een eiser, dan kan hij er in de procedure niets mee: de rechter mag zijn oordeel er niet op baseren. Zonder die regel zou het inzageverbod eenvoudig te omzeilen zijn.

Een voorbeeld. Een leverancier meldt zich bij de toezichthouder en beschrijft in detail hoe de prijsafspraken met concurrenten werkten. Op basis van dat onderzoek volgt een boetebesluit. Een afnemer die schadevergoeding vordert, kan het besluit en de daarin vastgestelde feiten gebruiken, maar krijgt de zelfmelding zelf niet in handen en kan zich er evenmin op beroepen.

In de praktijk

De grens loopt langs het stuk, niet langs de informatie. Feiten die ook uit andere bronnen blijken, zoals eigen facturen, correspondentie of marktgegevens, blijven gewoon bruikbaar; alleen deze twee categorieën verklaringen zijn afgeschermd.

Voor wie een claim voorbereidt, betekent dit dat de bewijsopbouw niet op deze stukken moet leunen. Richt de inzagevordering op de stukken van de betrokken ondernemingen zelf en op de categorieën die artikel 847 Rv na afloop van de procedure van de autoriteit vrijgeeft, en houd er rekening mee dat artikel 850 Rv de rechter voorschrijft de publieke handhaving in het oog te houden.