Artikel 475dc Rv: De grens van 95 procent van het inkomen

Bij een laag inkomen kan de berekende beslagvrije voet hoger uitvallen dan het inkomen zelf. Dan zou er niets af te dragen zijn en zou een beslag helemaal niets opleveren. Artikel 475dc Rv trekt daar een grens: valt de voet hoger uit dan 95 procent van het maandelijkse inkomen inclusief vakantiebijslag, dan bedraagt de voet 95 procent van dat inkomen. Er blijft dus altijd een klein deel over dat naar de schuldeiser gaat.

Waar het inkomen uit bestaat

Gerekend wordt met het maandelijkse inkomen dat de geëxecuteerde ontvangt uit de periodieke betalingen die artikel 475c Rv, eerste lid, onder a tot en met i, noemt: loon, uitkering, pensioen en de andere inkomsten uit dat rijtje, de vakantiebijslag meegerekend. De inkomensafhankelijke tegemoetkomingen van onderdeel j blijven bij deze berekening buiten beschouwing, ook al is daaraan wel een beslagvrije voet verbonden. Het gaat dus om het inkomen waarvan iemand daadwerkelijk leeft, en niet om een theoretisch bedrag.

Waarom er altijd iets afgaat

De regel is een bewuste keuze van de wetgever. Zou een beslag bij een laag inkomen structureel niets opleveren, dan blijft de schuld staan, blijven rente en kosten oplopen en heeft geen van beide partijen er iets aan. Door een klein deel van het inkomen wel vatbaar te laten zijn, blijft er zicht op aflossing. Tegelijk is het percentage laag gehouden, zodat de klap beperkt blijft: negentien twintigste deel van het inkomen blijft beschikbaar.

• Het is een bovengrens, geen ondergrens. Is de gewone berekening lager dan deze grens, dan geldt die gewone berekening.
• Het inkomen zelf is de maatstaf. Niet de bijstandsnorm en niet de maximumbedragen, maar wat er feitelijk binnenkomt.

- Vakantiebijslag telt mee. Ook het deel dat wordt gereserveerd en later wordt uitbetaald.

De opgave bij bepaalde uitkeringen

Het tweede lid regelt een uitvoeringskwestie. Gaat het om beslag op uitkeringen die bij algemene maatregel van bestuur zijn aangewezen, dan geeft de deurwaarder, of bij samenloop van beslagen de coördinerende deurwaarder, aan de derde-beslagene op dat de beslagvrije voet 95 procent bedraagt van de bijstandsnorm die voor de geëxecuteerde geldt, vakantiebijslag daaronder begrepen, verminderd met het inkomen dat de Participatiewet daarbij in aanmerking neemt. De uitkeringsinstantie hoeft dan niet zelf een volledige berekening te maken, maar kan de opgave direct toepassen op de uitkering die zij aanvult.

Een voorbeeld

Iemand met een bescheiden uitkering krijgt te maken met loonbeslag. De gewone berekening levert een voet op die boven zijn inkomen ligt. Zonder deze bepaling zou er maandenlang niets worden afgelost en zou de schuld alleen maar groeien. Met deze bepaling gaat een twintigste deel van zijn inkomen naar de schuldeiser en houdt hij de rest.

In de praktijk

Voor wie op of onder het bestaansminimum leeft, betekent dit dat een beslag altijd iets kost, hoe laag het inkomen ook is. Dat maakt het extra belangrijk dat de deurwaarder van het juiste inkomen uitgaat: is het inkomen lager dan waarmee is gerekend, dan is ook de afdracht te hoog. Leidt de uitkomst tot een situatie die door bijzondere omstandigheden onhoudbaar is, dan kent de wet daarvoor een aparte weg naar de kantonrechter met een verzoek om verhoging van de voet.