Artikel 474ba Rechtsvordering (474ba Rv)

Beslag op aandelen of effecten raakt de waarde ervan, maar niet de zeggenschap. Artikel 474ba Rv bepaalt dat het stemrecht dat aan zo'n beslagen goed is verbonden, tijdens het beslag bij de geëxecuteerde blijft. Hetzelfde geldt voor andere bevoegdheden die aan het goed vastzitten en die niet onder de regeling van de baten vallen. De beslaglegger krijgt dus geen stem in de vennootschap of de vereniging waarvan de aandelen of effecten in beslag zijn genomen.

Verhaal, geen overname

Achter deze regel zit een principiële scheiding. Een beslag dient om verhaal veilig te stellen, niet om de schuldeiser aan het roer te zetten. Zou hij mogen stemmen, dan kon hij besluiten afdwingen in een onderneming waarin hij geen aandeelhouder is, terwijl de geëxecuteerde nog steeds de rechthebbende is en de gevolgen draagt. Pas als de aandelen daadwerkelijk zijn verkocht en geleverd, gaat de zeggenschap over op de koper.

Wat er bij de geëxecuteerde blijft

• Het stemrecht. Hij stemt in de algemene vergadering, ook over besluiten die de waarde van de aandelen raken.
• Andere aan het goed verbonden bevoegdheden. Bijvoorbeeld het recht om een vergadering bij te wonen en daar het woord te voeren, of andere rechten die uit het aandeel of effect voortvloeien en die geen baten zijn.

De baten zelf volgen een andere weg: die vallen wel onder het beslag en moeten aan de deurwaarder worden verantwoord. Zeggenschap en opbrengst worden hier dus uit elkaar getrokken.

Praktische medewerking

Aan een recht dat je niet kunt uitoefenen heb je niets. Daarom bevat het artikel een uitvoeringsplicht: op verzoek moet de bewaarder van het beslagen goed, of als die er niet is de deurwaarder, een bewijsstuk afgeven waarmee de geëxecuteerde kan aantonen dat hij gerechtigd is. Bovendien moeten zij verder doen wat nodig is om hem daadwerkelijk in staat te stellen zijn rechten uit te oefenen. Zonder zo'n stuk zou een vennootschap hem bij de deur kunnen weigeren omdat het papier of het register naar de bewaarder verwijst.

Een voorbeeld

Op de aandelen van een minderheidsaandeelhouder in een bouwbedrijf ligt beslag. Er wordt een vergadering uitgeschreven over een belangrijke investering. De aandeelhouder mag daar gewoon stemmen, ondanks het beslag. Om te worden toegelaten vraagt hij de bewaarder om een bewijsstuk waaruit zijn positie blijkt, en die is verplicht dat af te geven.

In de praktijk

Voor degene bij wie beslag ligt is dit een bepaling om actief te gebruiken: vraag tijdig, dus ruim voor een vergadering, om het bewijsstuk, en meld aan de vennootschap dat u ondanks het beslag stemgerechtigd bent. Voor de beslaglegger is de les dat hij via het beslag geen invloed koopt; wil hij het beleid beïnvloeden, dan zal hij de executie moeten afronden en zal een koper de aandelen moeten verwerven. Wie merkt dat de bewaarder of de deurwaarder niet meewerkt, kan dat voorleggen aan de voorzieningenrechter.