Indien het vonnis niet uitvoerbaar bij voorraad is verklaard en tegen dat vonnis een rechtsmiddel is aangewend, kan alsnog een incidentele vordering tot uitvoerbaarverklaring bij voorraad van dat vonnis worden ingesteld.
←
Terug 224a · Zekerheidstelling in zaken tegen publieke participatie
Verder 358 · De termijn voor hoger beroep tegen een beschikking
→
Artikel 234 Rv: Alsnog uitvoerbaar bij voorraad tijdens een lopend rechtsmiddel
Alsnog uitvoerbaar bij voorraad tijdens een lopend rechtsmiddel
Wettekst
Toelichting
Soms vergeet een partij te vorderen dat het vonnis uitvoerbaar bij voorraad wordt verklaard, of wijst de rechter dat af. Wordt er dan een rechtsmiddel tegen het vonnis aangewend, dan ligt de uitvoering stil: hoger beroep schorst in beginsel de tenuitvoerlegging. Artikel 234 Rv biedt de uitweg. In de procedure over het rechtsmiddel kan alsnog een incidentele vordering worden ingesteld om het vonnis uitvoerbaar bij voorraad te laten verklaren.
De twee voorwaarden
Uit de wettekst volgen twee voorwaarden. Er moet een rechtsmiddel tegen het vonnis zijn aangewend. En het vonnis mag geen uitvoerbaarverklaring bij voorraad bevatten. Pas als beide voorwaarden zijn vervuld, staat de weg van dit artikel open. Zolang er geen rechtsmiddel loopt, is er voor deze incidentele vordering dus geen plaats.
Hoe het loopt
Het gaat om een incident: een tussengeschil binnen de procedure die door het rechtsmiddel is ontstaan. De vordering wordt ingesteld in die procedure, bij de rechter die over het rechtsmiddel oordeelt. De wederpartij krijgt gelegenheid om te reageren. Wordt de vordering toegewezen, dan kan de partij die het vonnis verkreeg alsnog aan de slag met de deurwaarder, terwijl het rechtsmiddel gewoon doorloopt.
Wat de beslissing bepaalt
De rechter beslist na een afweging van de belangen van partijen: het belang bij onmiddellijke uitvoering tegenover het belang bij behoud van de bestaande toestand totdat op het rechtsmiddel is beslist. Wie het incident opwerpt, maakt in de praktijk concreet waarom wachten schade oplevert, bijvoorbeeld bij een onderneming die door het uitblijven van betaling in de problemen komt of een ontruiming waarbij de huurachterstand intussen oploopt. De wederpartij kan wijzen op het risico dat het betaalde niet terugkomt als het vonnis wordt vernietigd. De rechter kan aan een toewijzing de voorwaarde van zekerheidstelling verbinden, zodat terugbetaling gewaarborgd is als het rechtsmiddel slaagt.
Een voorbeeld: een aannemer wint bij de rechtbank een vordering tot betaling van meerwerk, maar heeft vergeten uitvoerbaarheid bij voorraad te vorderen. De opdrachtgever stelt hoger beroep in, waardoor er voorlopig niets kan worden geïncasseerd terwijl het hoger beroep lang kan duren. De aannemer stelt bij het hof een incidentele vordering in en vraagt het vonnis alsnog uitvoerbaar bij voorraad te verklaren, zo nodig tegen zekerheidstelling.
In de praktijk
Het eenvoudigst is het om in de eerste aanleg al om uitvoerbaarheid bij voorraad te vragen; dan is dit incident niet nodig. Is dat niet gebeurd, dan kan de incidentele vordering worden ingesteld zodra het rechtsmiddel loopt. Bent u de partij tegen wie het incident wordt ingesteld, dan is uw verweer inhoudelijk: leg uit waarom uitvoering onomkeerbaar is of waarom u het betaalde niet terug zult zien. Naast dit incident kent de wet in artikel 235 Rv de spiegelbeeldige mogelijkheid om alsnog zekerheidstelling te vragen bij een vonnis dat wél uitvoerbaar bij voorraad is verklaard.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
De maatstaf voor alsnog uitvoerbaar verklaren
In cassatie verzocht een partij een door het hof toegekende gebruiksvergoeding alsnog uitvoerbaar bij voorraad te verklaren. De Hoge Raad zet in vijf punten uiteen wat geldt wanneer in hoger beroep of cassatie wordt gevraagd een beslissing uit een vorige instantie alsnog uitvoerbaar bij voorraad te verklaren: de verzoeker moet belang hebben, wat bij een veroordeling tot betaling van een geldsom in beginsel is gegeven; de belangen van partijen moeten worden afgewogen in het licht van de omstandigheden van het geval; daarbij moet van de bestreden beslissing worden uitgegaan en blijft de kans van slagen van het rechtsmiddel in beginsel buiten beschouwing; wie afwijking wil van een gemotiveerde beslissing van de vorige rechter over de uitvoerbaarheid bij voorraad, moet feiten aanvoeren die zich pas na die beslissing hebben voorgedaan; ontbreekt zo'n gemotiveerde beslissing, dan geldt die laatste eis niet. Omdat hier geen gemotiveerde beslissing was gegeven en het beroep op betalingsonmacht niet was onderbouwd, is het verzoek toegewezen.
-
Welke belangen weegt de rechter af?
De Hoge Raad oordeelt dat de mogelijkheid om bij incidentele vordering de uitvoerbaarheid bij voorraad te vragen van een niet bij voorraad uitvoerbaar verklaarde uitspraak, niet is beperkt tot einduitspraken; zij geldt ook voor tussenuitspraken. De maatstaf is daarbij in beginsel niet anders dan bij een einduitspraak: belang van de eiser, afgewogen tegen een eventueel zwaarder wegend belang van de tegenpartij. Wel moet de rechter meewegen dat aan voortprocederen in dezelfde instantie bezwaren kunnen zijn verbonden, zoals de kans dat verrichte inspanningen en gemaakte kosten achteraf nutteloos blijken en de mogelijkheid van onderling onverenigbare uitspraken.
-
Voor het eerst in cassatie vorderen?
In cassatie werd voor het eerst gevorderd het arrest van het hof uitvoerbaar bij voorraad te verklaren. De Hoge Raad oordeelt dat dit kan: ook als in hoger beroep niet is gevorderd dat de uitspraak uitvoerbaar bij voorraad wordt verklaard, kan dat in cassatie alsnog incidenteel worden gevorderd. Omdat de tegenpartij tegenover het op zichzelf aannemelijke belang van de eisers onvoldoende had toegelicht dat haar belang zich daartegen verzette, werden de veroordelingen alsnog uitvoerbaar bij voorraad verklaard.
-
Wat is geen voorlopige voorziening in de zin van art. 223 Rv?
Partijen stelden cassatieberoep in tegen een beslissing in een incident over de uitvoerbaarheid bij voorraad. De Hoge Raad oordeelt dat de beslissingen op dit soort incidentele vorderingen naar hun aard ten hoogste gelden voor de duur van het geding en dus van voorlopige aard zijn, maar dat zij geen voorlopige voorziening zijn: zij betreffen slechts een modaliteit van de uitgesproken veroordeling. Daartegen staat daarom geen tussentijds cassatieberoep open, zodat de eisers niet-ontvankelijk zijn.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.