Artikel 198 Rv: De behandeling van het verzoek en de oproeping van de wederpartij

Wie bewijs wil verzamelen voordat er een procedure loopt, doet dat niet buiten de ander om. Artikel 198 Rv zorgt ervoor dat de wederpartij van meet af aan in beeld is. Op het verzoek om voorlopige bewijsverrichtingen wordt pas beslist nadat er een behandeling heeft plaatsgevonden waarvoor zowel de verzoeker als de wederpartij is opgeroepen. Zo kan de ander zeggen wat hij ervan vindt voordat er iets wordt bevolen.

Waarom de wederpartij wordt gehoord

Een voorlopig getuigenverhoor of een deskundigenonderzoek raakt de ander direct: hij kan bij het verhoor aanwezig zijn, vragen stellen en later met de uitkomst worden geconfronteerd. Bovendien kan hij aanvoeren dat het verzoek te vaag is, dat er geen belang bij bestaat of dat er misbruik van bevoegdheid wordt gemaakt. Die argumenten moeten op tafel kunnen komen voordat de rechter beslist.

De toezending na toewijzing

Staat de rechter het verzoek toe, dan bepaalt hij in zijn beschikking uiterlijk wanneer de verzoeker een afschrift van het verzoekschrift, als dat nog niet is verstuurd, en van de beschikking aan de bekende wederpartij moet doen toekomen. Dat is dus een verplichting van de verzoeker zelf, met een harde datum. De verzending gaat bij aangetekende brief of het stuk wordt bij exploot betekend door een deurwaarder, zodat later vaststaat dat de ander het heeft ontvangen.

Onderschat die stap niet. Wie de stukken niet of te laat doorstuurt, riskeert dat het verhoor of het onderzoek geen doorgang vindt of dat de resultaten later minder waard blijken omdat de wederpartij niet behoorlijk in de gelegenheid is gesteld deel te nemen.

Beslissen zonder zitting

Het eerste lid noemt drie gevallen waarin de mondelinge behandeling achterwege kan blijven. Twee daarvan hangen samen met de wederpartij zelf. Is zij onbekend, dan valt er niemand op te roepen; de verplichting tot toezending van de stukken geldt dan ook alleen als de wederpartij bekend is. Is zij wel opgeroepen, maar heeft zij schriftelijk meegedeeld dat zij geen bezwaar heeft tegen inwilliging van het verzoek, dan kan de rechter eveneens zonder zitting beslissen. Het derde geval is onverwijlde spoed: als er direct moet worden gehandeld, bijvoorbeeld omdat een getuige op het punt staat te emigreren of een situatie ter plaatse binnenkort verandert. De wet spreekt telkens van 'kan': ook in die gevallen mag de rechter alsnog een behandeling houden.

Een voorbeeld

Een ondernemer verzoekt om een voorlopig getuigenverhoor over mondelinge afspraken met een oud-zakenpartner. De rechter roept beide partijen op. Op de zitting stelt de zakenpartner dat hij twee eigen getuigen wil laten horen; de rechter wijst het verzoek toe en houdt daar rekening mee. In de beschikking staat dat de ondernemer binnen twee weken een afschrift van het verzoekschrift en van de beschikking bij aangetekende brief aan de zakenpartner moet sturen.

In de praktijk

Reken erop dat u de wederpartij tegenkomt voordat er ook maar één getuige is gehoord. Bereid u daar inhoudelijk op voor: leg uit welk belang u heeft en waarom uw verzoek concreet genoeg is. Wordt u opgeroepen als wederpartij, ga dan naar de zitting, of laat schriftelijk weten dat u geen bezwaar heeft als dat zo is. Op de zitting kunt u het verzoek beperkt houden, eigen vragen inbrengen of aangeven dat u zelf ook getuigen wilt laten horen. En als u het verzoek toegewezen krijgt: zet de verzenddatum uit de beschikking meteen in uw agenda.