Artikel 159 Rv: Het uiterlijk van een akte en de ontkende handtekening

Artikel 159 Rv gaat over de vraag of een stuk wel is wat het lijkt. Het eerste lid bepaalt dat een geschrift dat eruitziet als een authentieke akte, ook als zodanig geldt zolang het tegendeel niet is bewezen. Het tweede lid regelt het spiegelbeeld bij onderhandse akten: ontkent degene tegen wie de akte dwingend bewijs zou leveren stellig dat de handtekening van hem is, dan levert het stuk geen bewijs zolang niet is bewezen van wie die handtekening komt.

Het uiterlijk van een authentieke akte

Een notariële akte of een exploot van een deurwaarder wordt niet telkens opnieuw op echtheid onderzocht. Ziet het stuk eruit zoals zo'n akte eruit hoort te zien, dan geldt het als authentieke akte. Wie stelt dat het vals is of niet bevoegd is opgemaakt, moet dat bewijzen. Die last is zwaar, en dat is de bedoeling: het rechtsverkeer moet op deze stukken kunnen vertrouwen zonder ze elke keer te laten onderzoeken.

De ontkende handtekening

Bij onderhandse akten ligt het precies andersom. Dit is een van de weinige plaatsen in het bewijsrecht waar een enkele ontkenning genoeg is om de zaak om te draaien. Ontkent de partij tegen wie de akte werkt stellig dat de handtekening van haar afkomstig is, dan levert het stuk voorlopig helemaal geen bewijs op. De ander moet dan bewijzen dat de handtekening wel van die partij komt, bijvoorbeeld met getuigen die bij de ondertekening aanwezig waren of met een vergelijking van handschriften.

Let op het woord stellig. Een vage twijfel of de opmerking dat het misschien niet klopt, is niet genoeg. Er moet duidelijk en zonder slagen om de arm worden gezegd: deze handtekening is niet van mij.

De positie van iemand die er niet bij was

Wordt de akte ingeroepen tegen een ander dan de vermeende ondertekenaar, bijvoorbeeld tegen een erfgenaam, dan kan die persoon vaak onmogelijk weten of de handtekening echt is. De wet vraagt van hem daarom minder: hij kan volstaan met de verklaring dat hij de echtheid van de ondertekening niet erkent. Ook dan moet degene die zich op de akte beroept, de echtheid aantonen.

Een voorbeeld

Een incassobureau legt een ondertekend contract over waaruit een abonnement zou blijken. De aangesprokene zegt onomwonden dat hij dat contract nooit heeft gezien en dat de handtekening niet van hem is. Zolang het incassobureau niet bewijst dat de handtekening van hem afkomstig is, levert het contract geen bewijs op en kan de vordering er niet op worden gebaseerd.

In de praktijk

Ontkent u een handtekening, doe dat dan meteen, duidelijk en schriftelijk, en houd die lijn vol. Wie eerst over een betalingsregeling praat en pas in de procedure zegt nooit te hebben getekend, ondergraaft zijn eigen verhaal.

Vraag daarnaast altijd om het originele stuk of om een goed leesbare scan. Over een handtekening op een vage kopie valt weinig zinnigs te zeggen, en juist daar begint in dit soort zaken de discussie.