Artikel 156a Rv: De onderhandse akte in elektronische vorm

Artikel 156a Rv maakt duidelijk dat een onderhandse akte niet op papier hoeft te staan. Ook een elektronisch stuk kan een akte zijn, mits het voldoet aan een aantal eisen die samen één doel dienen: degene voor wie de akte bewijs oplevert, moet de inhoud kunnen bewaren en later ongewijzigd kunnen terughalen.

De eisen aan de elektronische vorm

De wet schrijft geen techniek en geen bestandsformaat voor. Zij stelt functionele eisen, en die komen op drie punten neer.

• Opslaan. De ontvanger moet de inhoud daadwerkelijk kunnen bewaren, dus niet alleen kunnen bekijken in een omgeving waarover de wederpartij de zeggenschap heeft.
• Toegankelijk blijven. De inhoud moet beschikbaar blijven gedurende een periode die past bij het doel waarvoor de akte dient. Bij een langlopende overeenkomst is dat langer dan bij een eenmalige transactie.
• Ongewijzigd weergeven. Het moet mogelijk zijn de inhoud onveranderd te reproduceren. Een weergave die van de ene op de andere dag kan veranderen, voldoet niet.

Een pdf die u zelf downloadt en opslaat, voldoet doorgaans wel; een tekst die alleen in het klantenportaal van de wederpartij staat en daar kan worden aangepast, niet. Aan de eis van ondertekening uit artikel 156 Rv verandert dit artikel niets: er moet nog altijd zijn ondertekend, in dit geval elektronisch.

Instemming van degene die de akte moet krijgen

Het tweede lid gaat over een andere vraag: mag u iemand die volgens de wet recht heeft op een akte, een elektronisch stuk geven? Dat mag alleen met zijn uitdrukkelijke instemming. Uitdrukkelijk wil zeggen dat het niet stilzwijgend gaat en dat het niet mag worden afgeleid uit een algemene bepaling die hij nooit heeft gelezen.

Die instemming werkt door. Zolang zij niet is herroepen, geldt zij ook voor een latere, gewijzigde versie van de akte. De ontvanger kan haar dus intrekken en alsnog een stuk op papier verlangen. Op de eis van instemming bestaat één uitzondering: heeft de ontvanger de akte zelf mede ondertekend, dan is aparte instemming niet nodig, want dan blijkt zijn medewerking al uit het stuk.

In de praktijk

Krijgt u een overeenkomst uitsluitend digitaal aangeboden, download het bestand dan meteen en bewaar het buiten de omgeving van de wederpartij. Een schermafdruk van een portaal is geen akte en brengt u in een geschil niet ver.

Verstrekt u zelf akten in elektronische vorm, leg dan vast wanneer en hoe de ander daarmee heeft ingestemd. Kunt u die instemming niet aantonen, dan loopt u het risico dat u niet aan uw wettelijke verplichting heeft voldaan en dat het stuk zijn functie als akte mist.