- Zijn er meer gedaagden en is ten minste een van hen in het geding verschenen, dan wordt, indien ten aanzien van de overige gedaagden de voorgeschreven formaliteiten en termijnen in acht zijn genomen, tegen dezen verstek verleend en tussen de eiser en de verschenen gedaagden voortgeprocedeerd.
- Onder verschenen gedaagde als bedoeld in het eerste lid wordt verstaan de gedaagde die in het geding is verschenen en tijdig het griffierecht heeft voldaan.
- Tussen alle partijen wordt één vonnis gewezen, dat als een vonnis op tegenspraak wordt beschouwd.
- Het eerste en derde lid zijn van overeenkomstige toepassing in geval van oproeping van derden als partij in het geding als bedoeld in artikel 118.
←
Terug 139 · Verstek tegen de niet verschenen gedaagde
Verder 141 · De kosten die het verstek veroorzaakt
→
Artikel 140 Rv: Verstek als er meer gedaagden zijn
Verstek als er meer gedaagden zijn
Wettekst
Toelichting
Artikel 140 Rv gaat over de procedure waarin meer dan één gedaagde is gedagvaard en niet iedereen komt opdagen. Verschijnt ten minste één van hen, dan wordt tegen de anderen verstek verleend en gaat de zaak tussen de eiser en de wel verschenen gedaagden gewoon verder. Aan het eind komt er één vonnis voor alle partijen, en dat vonnis geldt als een vonnis op tegenspraak.
Waarom deze regel bestaat
Zonder deze bepaling zou een procedure met vijf gedaagden uiteenvallen in vijf losse zaken, met de kans op tegenstrijdige uitspraken over precies dezelfde feiten. De wet houdt het geding bij elkaar: het verweer van de verschenen gedaagden wordt gevoerd, de zaak wordt in volle omvang beoordeeld en er wordt voor iedereen in één keer beslist.
Wie telt als verschenen
Het tweede lid is streng. Verschenen is alleen de gedaagde die zich in het geding heeft gemeld én het griffierecht op tijd heeft betaald. Wie zich wel meldt maar de griffier laat wachten, telt voor deze regeling niet mee.
Wanneer verstek kan worden verleend
Het eerste lid stelt een voorwaarde die per gedaagde wordt beoordeeld: tegen een weggebleven gedaagde wordt alleen verstek verleend als tegenover hem de voorgeschreven formaliteiten en termijnen in acht zijn genomen. De dagvaarding moet dus voor ieder van hen op de juiste wijze en tijdig zijn betekend. Is dat bij een van de gedaagden misgegaan, dan kan tegen hem nog geen verstek worden verleend en moet de eiser het gebrek eerst laten herstellen, terwijl de zaak tegen de anderen al loopt.
Eén vonnis, op tegenspraak
Het derde lid heeft grote gevolgen voor wie is weggebleven. Er komt geen apart verstekvonnis tegen hem; er komt één vonnis, en dat wordt beschouwd als een vonnis op tegenspraak. Daarmee vervalt voor hem in de regel de weg van verzet, want verzet staat volgens artikel 143 Rv alleen open tegen een veroordeling bij verstek. Wat overblijft is hoger beroep, waarvoor artikel 335, tweede lid, Rv voor juist deze groep weggebleven gedaagden een bijzondere voorwaarde bevat. Wie dat overweegt, doet er goed aan die voorwaarde vooraf na te lezen.
Oproeping van derden
Het vierde lid trekt dezelfde lijn door naar de situatie waarin een derde als partij in het geding wordt opgeroepen op grond van artikel 118 Rv. Verschijnt die derde niet, dan wordt ook tegen hem verstek verleend en is hij toch gebonden aan het ene vonnis dat als vonnis op tegenspraak geldt.
In de praktijk
Stel dat een verhuurder twee huurders van dezelfde woning dagvaardt wegens huurachterstand. Eén huurder verschijnt en voert verweer over de hoogte van het bedrag, de ander laat het lopen. De zaak gaat door met de verschenen huurder, en de kantonrechter beslist uiteindelijk voor allebei in hetzelfde vonnis.
Voor wie als medegedaagde is aangeschreven, is de les eenvoudig: ga ervan uit dat u aan de uitkomst vastzit, ook als u zwijgt, en dat verzet daarna in de regel geen optie meer is. Wilt u invloed op de zaak, meld u dan op de rol en betaal het griffierecht tijdig, want dat laatste bepaalt of u als verschenen partij meetelt.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Strikte termijn, maar niet zonder uitzondering
Een partij was bij verstek veroordeeld terwijl de dagvaarding niet in persoon was betekend en zij pas na afloop van de beroepstermijn van het vonnis hoorde. De Hoge Raad herhaalt dat de termijn van artikel 339 Rv van openbare orde is en strikt moet worden gehandhaafd, maar aanvaardt dat onder bijzondere omstandigheden een uitzondering mogelijk is. Zo wordt voorkomen dat iemand zijn rechtsmiddel verliest zonder ooit van het vonnis te hebben geweten.
-
Veertien dagen na bekendwording
Opnieuw was iemand bij verstek veroordeeld in een vonnis dat als op tegenspraak gold, en kwam hij pas jaren later in actie. De Hoge Raad formuleerde de regel dat niet-ontvankelijkverklaring wegens termijnoverschrijding achterwege moet blijven als de veroordeelde hoger beroep instelt binnen veertien dagen — of zoveel minder als met een kortere wettelijke beroepstermijn overeenstemt — nadat het vonnis hem in persoon is betekend of hij er anderszins mee bekend is geraakt. Het hof had hem daarover eerst moeten laten uitlaten voordat het hem niet-ontvankelijk verklaarde.
-
En als de zaak wordt doorgehaald?
Drie partijen waren gedagvaard; met de enige verschenen gedaagde werd een schikking bereikt waarna die zaak werd doorgehaald, en daarna volgde vonnis tegen de niet verschenen gedaagden. De Hoge Raad stelde voorop dat art. 140 Rv ertoe strekt te voorkomen dat tegen hetzelfde vonnis zowel een appelprocedure als een verzetprocedure wordt gevoerd, met het gevaar van tegenstrijdige beslissingen. Nemen de verschenen gedaagden voor het eindvonnis niet langer aan de procedure deel en wordt het vonnis uitsluitend tussen de eiser en de niet verschenen gedaagden gewezen, dan ontbreekt dat gevaar en is art. 140 lid 3 Rv niet van toepassing. Zo'n vonnis is dus een verstekvonnis, waartegen voor de niet verschenen gedaagden het rechtsmiddel van verzet openstaat.
-
Voeging of tussenkomst in een verstekzaak
In een procedure waarin tegen de gedaagde verstek was verleend, voegde een derde zich aan diens zijde. De Hoge Raad oordeelde dat wie zich voegt of tussenkomt daarmee procespartij wordt en dus zelf een rechtsmiddel kan aanwenden, en dat het gevaar van tegenstrijdige beslissingen zich ook in zo'n geval kan voordoen, zodat art. 140 lid 3 Rv van toepassing is. Daarbij hoort dat de derde de niet verschenen gedaagde van de voeging of tussenkomst op de hoogte moet stellen.
-
Welke vermeldingen moet de appeldagvaarding bevatten?
De dagvaarding in hoger beroep miste de mededeling over wat er gebeurt als er meer gedaagden zijn en niet iedereen verschijnt. De Hoge Raad stelt vast dat de appeldagvaarding op grond van artikel 343 Rv in verbinding met de dagvaardingsvoorschriften van de eerste aanleg die mededeling wel moest bevatten. Het arrest laat zien dat artikel 343 Rv de vormvereisten van de gewone dagvaarding doortrekt naar het hoger beroep.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.